“Бүжин Даваа хаан” туулийг бүрэн эхээр нь хайллаа

2016 оны 12-р сарын 30. 15:52

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж үндэсний өв, соёл, уламжлалаа сэргээх талаар анхааран ажиллаж байгаа билээ. Энэ хүрээнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын ивээл дор өнгөрсөн жилээс өвлийн улиралд туулийг бүрэн эхээр нь хайлах зан үйлийг үйлдэж эхэлсэн юм.

Өнөөдөр буюу аргын тооллын 12 дугаар сарын 30, билгийн тооллын өвлийн илүү дунд сарын шинийн 1-ний Улаан нохой өдөр Богд хааны ордон музейн “Хаан туульсийн өргөө”-нд ардын язгуур урлагийг өвлөгч Жилкерийн ес дэх удмын туульч Авирмэдийн Балдандорж Их хөлгөн тууль болох “Бүжин Даваа хаан” туулийг бүрэн эхээр нь хайллаа.

Уламжлалт тууль хайлах зан үйлийг нарийн баримтлан туулийн эхэнд “Арван гурван Алтайн магтаал”-ыг бүтэн хайлж туулийн завсарлагаар ардын язгуур урлагийн төрлүүд болох баруун монгол ардын бие биелэгээ, морин хуурын татлага, цуур, ятга хөгжим, хөөмэйн үзүүлбэр бүхий бэсрэг тоглолтуудыг толилуулав.

Туульд гарч буй үйл явдлын тайлбар тайлалыг алдарт эрдэмтэд болох Я.Катуу, Т.Баясгалан нар тайлбарлан хүргэв.

Эртний Монголчууд тууль хайлж өөрсдийн төдийгүй хотол зоны ажил үйлс, хувь заяаныхаа заслыг хийдэг байсан бөгөөд “Бүжин Даваа хаан” тууль нь аян замын засал, олз омог, хишиг буяныг хүсдэг.

Богд хааны ордон музейн “Хаан туульсийн өргөө” нь найман ханатай их цагаан өргөө юм. Уламжлалт тууль хайлах зан үйлийн ёс уламжлалыг чанд баримтлан театрчилсан бус харин язгуурлаг шинж байдлыг нь илүүтэй харуулах тал дээр анхаарал хандуулж туулийг тусгайлсан өдөр бүрэн хэмжээгээр монгол гэрт хайлдагаараа илүү онцлогтой.

Тууль төрийн ёсонд төдийгүй гэрийн ёсонд хүндтэй байр эзэлдэг. Тууль хэлүүлэх айл туульчийнд хэдэн өдрийн өмнө очиж, хадаг барин заллага айлтгадаг. Туульчийг залран ирэхэд айл хотлоороо цуглан хэдэн шөнө дамнан тууль сонсдог. Ойрадын туулчид тууль хайлахын өмнө “Алтайн магтаал” хэлж, Алтай дэлхийгээ аргадан байж сая туулиа хайлж эхэлдэг.

Туулийг товшуур, хуур, икэл, хуучир зэрэг хөгжмийн зэмсэгийн аль нэгээр ая хамсран хайлдаг уламжлалтай. Зарим нутагт хөгжмийн зэмсэг хэрэглэлгүйгээр аялгуулан хэлдэг ёс буй. Хэдэн мянган жилийн турш эцэг өвгөдөөс аман байдлаар дамжиж ирсэн дэлхийд хосгүй энэ гайхамшигт соёлыг өвлөн уламжлуулах, сурталчлах, судлах, нууцыг нь тайлах нь өнөө цагийн нийгмийн амьдралд олон талын ашиг тустай зүйл болох билээ.

Тууль хайлах нь зөвхөн зөвхөн гоо сайхны учир холбогдолтой төдийгүй зан үйлийн холбогдолтой юм. Туулийг өвөл хайлдаг. Зуны сар гарч тэнгэр дуугарснаас хойш хайлдаггүй уламжлалтай аж. Ган гачиг, зуд шуурга, өвчин зовлон, гай барцад тохиолдох аваас Алтайгаа магтахад бүх юм сайн сайхан болдог хэмээн эртний туульчид үздэг байжээ.

Монголчууд эртнээс нааш туулийг хүндлэн дээдлэж, дайн тулаан, ан авд мордох, уул ус тахих зэрэг иргэний болоод төрийн ёслолын үед тууль хайлуулж иржээ.

XIX зууны сүүлчээс эхлэн гадаад, дотоодын эрдэмтэд судлаачдийн тэмдэглэн авч судалгааны эргэлтэд оруулсан Монгол туулийн хэдэн арван дурсгал бичгийн хэлбэрээр үлдсэн боловч, XX зууны дунд үеэс эхлэн XXI зууны эхэн гэхэд Монгол туулийн амьд уламжлал тасрах бодитой аюулд тулгараад байгаа юм.

Тууль нь Монгол улсаас яаралтай хамгаалах шаардлагатай Соёлын биет бус өвийн жагсаалтанд 2009 онд бүртгэгдсэн өв юм.

Иймд Монгол туулийгуламжлан өвлүүлэх, сурталчлан таниулах, түгээн дэлгэрүүлэх зорилгоор Богд хааны ордон музейд “Хаан туульсийн өргөө”-г байгуулсан ба жил бүр тогтмол үйл ажиллагааг явуулж эхлээд байна.



Нэг л LIKE бидэнд хангалттай


LIKE дараарай, баярлалаа

Сэтгэгдэл бичих

Анхааруулга

Уншигч танд дээрх мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой соёлч боловсон, зүй зохистой хэлэлцүүлэг үүсгэх, хувийн үзэл бодлоо илэрхийлэх боломжийг олгож байна.
Та сэтгэгдэл бичихдээ дараах хэдэн зүйлийг анхаарна уу!
  • Аливаа зүйлд санал, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх нь ардчилсан чөлөөт нийгмийн зарчим хэдий ч өөрийн эрх нь бусдын эрх ашгаар хязгаарлагдаж байдаг тул Та бусдад хүндэтгэлтэй хандаж, зөвхөн тухайн мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой саналаа илэрхийлнэ үү.
Дэлгэрэнгүй...

Уншигчдын сэтгэгдлүүд   [ 1 ]

2017 оны 1-р сарын 2. 21:14Зочин - [112.72.12.**]

Дэмжүүштэй сайн үйлс мөн. Залуучуудад ач тусыг нь зөв ойлгуулах юмсан даа

Шинэ мэдээИх уншсанИх сэтгэгдэлтэй

Д.Цогтбаатар: Бодит харилцаагүй байсан Элчин сайдын яамыг хаасан11 цаг 55 минутын өмнө

Н.Энхболд: Цэргийн албыг 2 жил болгож болно12 цаг 10 минутын өмнө

С.Батболд: Иргэд газраа барьцаалан орон сууцны урьдчилгааг төлөх боломжтой12 цаг 14 минутын өмнө

Хүнсний аюулгүй байдлын асуудлыг хэлэлцлээ12 цаг 18 минутын өмнө

16 иргэн орон сууцныхаа түлхүүрийг гардан авлаа12 цаг 20 минутын өмнө

Н.Цэрэнбатыг БОАЖ-ын сайдаар томилов12 цаг 22 минутын өмнө

Цэрэг татлагын товчооны хурал болов13 цаг 2 минутын өмнө

“Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн асуудал: Монгол Улсын жишээ” хурал болж байна13 цаг 4 минутын өмнө

Орон байрны хулгайч этгээдийг илрүүлэв13 цаг 10 минутын өмнө

Н.Учрал: Нүхэн жорлон барих газаргүй хороод их байна13 цаг 17 минутын өмнө

О.Баасанхүү: Ерөнхий сайд засагтаа "Бяртай засаг" гэдэг нэр өгөөрэй13 цаг 47 минутын өмнө

Дархлаажуулалтад суурь өвчтэй иргэдийг хамруулна13 цаг 55 минутын өмнө

Гар угаах дадал нь халдвараас сэргийлдэг14 цаг 10 минутын өмнө

“Их хотын хямдрал-378” нээлтээ хийлээ14 цаг 13 минутын өмнө

Сурагчдад эрүүл мэндийн сургалт явуулав14 цаг 19 минутын өмнө

КОИКА-ийн төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзав14 цаг 25 минутын өмнө

Хөдөлмөрийн арбитраар М.Чимэддоржийг томилуулахыг хүсэв14 цаг 28 минутын өмнө

“3x3” сагсан бөмбөгийн ААШТ Улаанбаатарт болно14 цаг 42 минутын өмнө

Ц.Баярцогтыг Улсын хилээр гарахыг хориглов14 цаг 45 минутын өмнө

Сүрьеэ өвчнөөр 77 хүн нас баржээ15 цаг 16 минутын өмнө

“АПУ” ХК-д шалгалт хийж байна15 цаг 18 минутын өмнө

Д.Эрдэнэбат: Хаана байна тэр шударга шалгуур чинь15 цаг 21 минутын өмнө

92 дугаар цэцэрлэгээс бүүрэг илэрчээ15 цаг 32 минутын өмнө

Манай улсын циркчид алтан цом хүртжээ15 цаг 35 минутын өмнө

ЗГХЭГ-ын даргаар Г.Занданшатарыг томиллоо15 цаг 46 минутын өмнө

"Багшийг дээдлээгүйгээс боловсролын чанар уналтад орсон" гэв15 цаг 49 минутын өмнө

О.Баасанхүү: "Давхар иргэншилтэй сайдын нэрийг ҮАБЗ-д хэлчихсэн"17 цаг 14 минутын өмнө

Замын цагдааг мөргөсөн хэргийг шалгаж байна17 цаг 23 минутын өмнө

Хүүхдээс мөнгө авдаг гурван сайдын тушаалыг цуцална17 цаг 24 минутын өмнө

"60 тэрбумыг хууль хяналтынхан эвлүүлэг гээд дүгнэчихсэн"17 цаг 29 минутын өмнө

Ц.Баярцогтыг шүүх хурал түр завсарлав17 цаг 37 минутын өмнө

Манай гарагийн хамгийн нөлөө бүхий 15 залуу17 цаг 43 минутын өмнө

“Нийслэлийн иргэний зөв 10 дадал” сургалт боллоо18 цаг 8 минутын өмнө

Агаарын бохирдлыг бууруулах Үндэсний чуулган болно18 цаг 11 минутын өмнө

Мисс А.Баярцэцэг Холливудад дахин уригдсан уу?18 цаг 20 минутын өмнө

ОУПХ-ны Ассамблейн 137 дугаар чуулганд үг хэллээ18 цаг 24 минутын өмнө

Ө.Энхтүвшин: Албан тушаалаа давхарлах бус хариуцлагаа давхарлах нь зүйтэй18 цаг 40 минутын өмнө

Ерөнхийлөгч УИХ-аас хуулийн төслүүдийг татлаа18 цаг 54 минутын өмнө

"Засгийн газрын гишүүдийг боловсрол, туршлагыг үндэслэн сонгосон"19 цаг 1 минутын өмнө

Монголд цаазын ял хэрэгтэй ба хэрэггүй19 цаг 14 минутын өмнө

ДОХ-ын вирүс хоол хүнсээр дамжин халдварлах боломжгүй19 цаг 24 минутын өмнө

Цагдаагийн байгууллагаас уриалга гаргалаа19 цаг 29 минутын өмнө

Урт наслах чадварыг эрдэмтэд тайлбарлажээ19 цаг 44 минутын өмнө

Украинчуудын дэлгүүр хоршооноос хулгай хийх нь "дэнджээ"19 цаг 56 минутын өмнө

ОБГ-ын даргаар дэд хурандаа Ш.Баасандоржийг томиллоо20 цагийн өмнө

БНАСАУ: Цөмийн дайн хэзээ ч эхлэж мэднэ20 цаг 4 минутын өмнө

Гуравдугаар баазын урлаг, спортын шилдгүүд тодров20 цаг 15 минутын өмнө

УИХ-ын нэгдсэн хуралдаан болно20 цаг 19 минутын өмнө

Ханын материал хавиар цахилгаан хязгаарлана20 цаг 25 минутын өмнө

ҮЙЛ ЯВДАЛ: "Их хотын хямдрал" үйл ажиллагаа болно20 цаг 27 минутын өмнө

Шүүх эмнэлгийнхэнд зүрх сэтгэл "хайрлаач"20 цаг 30 минутын өмнө

Цагдаа руу танхайрсан Ц.Баярцогтыг шүүнэ21 цаг 12 минутын өмнө

Улаанбаатарт 9 хэм дулаан21 цаг 20 минутын өмнө

Өнөөдөр бар өдөр21 цаг 21 минутын өмнө

Богд Хааны Ордон Музей иргэдэд үнэ төлбөргүй үйлчилнэ2017 оны 10-р сарын 17. 18:46

Н.Энхболд нарын гурван сайдыг дэмжлээ2017 оны 10-р сарын 17. 18:42

Ц.Нямдорж: С.Зоригийн хэргийн нууц материалуудыг ил болгоно2017 оны 10-р сарын 17. 18:28

Халаасны хулгайч эмэгтэйчүүдийг шалгаж байна2017 оны 10-р сарын 17. 18:21

13 мянган өрх шөнийн цахилгааны хөнгөлөлтөд хамрагдана2017 оны 10-р сарын 17. 18:20

“Оргил рашаан сувилал”-ыг 15.02 тэрбумаар хувьчиллаа2017 оны 10-р сарын 17. 18:12

Н.Жамъянхүү: 14340 амьтны амийг аварлаа2017 оны 10-р сарын 17. 18:08

Х.Баттулга: Улаанбаатар хот багтахаа больсон айл шиг л бна2017 оны 10-р сарын 17. 17:27

Ноён уулын шүүх хурал хойшилжээ2017 оны 10-р сарын 17. 17:11

87,6 хувийн саналаар Х.Баделханыг дэмжив2017 оны 10-р сарын 17. 17:09

Шаардлагатай техник хэрэгслийг хүлээлгэн өгнө2017 оны 10-р сарын 17. 17:06

Шүүх эмнэлэг охиноос 10 мянган төгрөг нэхээгүй гэв2017 оны 10-р сарын 17. 17:02

Томуугийн вакциныг энэ сарын 23-нд хүлээн авна2017 оны 10-р сарын 17. 16:57

Д.Сарангэрэл, С.Чинзориг, Ц.Цогзолмаа нарыг дэмжив2017 оны 10-р сарын 17. 16:54

"Мэргэжлээ буруу сонгосноос ажилгүйчүүдийн тоонд ордог" гэв2017 оны 10-р сарын 17. 16:48

Ч.Хүрэлбатаар: Монголыг хямралд хүргэсэн бүхэнтэй тэмцэнэ2017 оны 10-р сарын 17. 16:42

Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэнг шалгана2017 оны 10-р сарын 17. 16:37

Хамтарсан комиссын хуралдаанд оролцлоо2017 оны 10-р сарын 17. 16:26

"Морин хуур" чуулгын 25 жилийн ойн тоглолт болно2017 оны 10-р сарын 17. 16:25

“Хүнсний аюулгүй байдал” эрдэм шинжилгээний бага хурал боллоо2017 оны 10-р сарын 17. 16:11

Сансрын гүүрэн гарцыг нээлээ2017 оны 10-р сарын 17. 15:55

Х.Баттулга: 13 настай охины амийг хөнөөсөн хүн наранд явж байна2017 оны 10-р сарын 17. 15:44

СХД-ийн 67 дугаар сургууль "ухаалаг анги"-тай боллоо2017 оны 10-р сарын 17. 15:33

Дэлхийн хамгийн “халуухан” сувилагч2017 оны 10-р сарын 17. 14:22

УИХ-ын чуулганаар сайдуудын асуудлыг хэлэлцэнэ2017 оны 10-р сарын 17. 14:04

Сэтгүүлчийн амь насыг бүрэлгэсэнд шаналж байна2017 оны 10-р сарын 17. 13:58

Ашиглагдсан усыг нөхөн сэргээж, ирээдүйдээ нөөцөлнө2017 оны 10-р сарын 17. 13:38

Ерөнхийлөгчийн ордноос БНАСАУ-ын ухуулах хуудас олджээ2017 оны 10-р сарын 17. 13:34

АН-ын бүлэг Засгийн газрын бүрэлдэхүүнийг дэмжихгүй гэв2017 оны 10-р сарын 17. 13:30

Путин Умард Солонгосын эсрэг хориг арга хэмжээ авлаа2017 оны 10-р сарын 17. 13:25

У.Хүрэлсүх сайд нарынхаа нэрсийг өргөн барив2017 оны 10-р сарын 17. 13:21

Д.Эрдэнэбат: Энэ УИХ-ыг тараасай гэж бодож байна2017 оны 10-р сарын 17. 12:59

Ерөнхийлөгч Ч.Хүрэлбаатарыг томилох саналыг дэмжсэнгүй2017 оны 10-р сарын 17. 12:55

Монголоос 2000 жилийн настай мумми илрүүлжээ2017 оны 10-р сарын 17. 12:45

Үндсэн хуулийн цэц хуралдана2017 оны 10-р сарын 17. 12:24

313 хүний мэдүүлгийг хянан шийдвэрлэжээ2017 оны 10-р сарын 17. 12:17

Токиогийн Олимпийн бамбарын галыг унтрааснаа зарлажээ2017 оны 10-р сарын 17. 12:10

“Люмино"-ийн МС мөнгөн медаль хүртжээ2017 оны 10-р сарын 17. 11:59

Д.Сумъяа Абу Дабигийн Гранпри тэмцээнд оролцоно2017 оны 10-р сарын 17. 11:55

ЦЕГ-аас зарим хэргийн талаар тодруулга гаргалаа2017 оны 10-р сарын 17. 11:43

“Монгол Алт” аян Дорноговь аймагт үргэлжилж байна2017 оны 10-р сарын 17. 11:31

НӨАТ-ын азтан ням гарагт тодорно2017 оны 10-р сарын 17. 11:29

Д.Сарангэрэл: Арьс ширний үйлдвэрүүдийг нүүлгэх асуудлаар Засгийн газарт чиглэл өгнө2017 оны 10-р сарын 17. 11:23

Иргэд хуулийн талаарх хүссэн мэдээллээ авлаа2017 оны 10-р сарын 17. 11:10

ХЗХ-д бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээ дэлгэлээ2017 оны 10-р сарын 17. 10:42

Хөдөлгөөн зохицуулж байсан цагдааг мөргөжээ2017 оны 10-р сарын 17. 10:37

Батаарын андууд

Хэн юу жиргэв

Санал болгох