“Бүжин Даваа хаан” туулийг бүрэн эхээр нь хайллаа

2016 оны 12-р сарын 30. 15:52

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж үндэсний өв, соёл, уламжлалаа сэргээх талаар анхааран ажиллаж байгаа билээ. Энэ хүрээнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын ивээл дор өнгөрсөн жилээс өвлийн улиралд туулийг бүрэн эхээр нь хайлах зан үйлийг үйлдэж эхэлсэн юм.

Өнөөдөр буюу аргын тооллын 12 дугаар сарын 30, билгийн тооллын өвлийн илүү дунд сарын шинийн 1-ний Улаан нохой өдөр Богд хааны ордон музейн “Хаан туульсийн өргөө”-нд ардын язгуур урлагийг өвлөгч Жилкерийн ес дэх удмын туульч Авирмэдийн Балдандорж Их хөлгөн тууль болох “Бүжин Даваа хаан” туулийг бүрэн эхээр нь хайллаа.

Уламжлалт тууль хайлах зан үйлийг нарийн баримтлан туулийн эхэнд “Арван гурван Алтайн магтаал”-ыг бүтэн хайлж туулийн завсарлагаар ардын язгуур урлагийн төрлүүд болох баруун монгол ардын бие биелэгээ, морин хуурын татлага, цуур, ятга хөгжим, хөөмэйн үзүүлбэр бүхий бэсрэг тоглолтуудыг толилуулав.

Туульд гарч буй үйл явдлын тайлбар тайлалыг алдарт эрдэмтэд болох Я.Катуу, Т.Баясгалан нар тайлбарлан хүргэв.

Эртний Монголчууд тууль хайлж өөрсдийн төдийгүй хотол зоны ажил үйлс, хувь заяаныхаа заслыг хийдэг байсан бөгөөд “Бүжин Даваа хаан” тууль нь аян замын засал, олз омог, хишиг буяныг хүсдэг.

Богд хааны ордон музейн “Хаан туульсийн өргөө” нь найман ханатай их цагаан өргөө юм. Уламжлалт тууль хайлах зан үйлийн ёс уламжлалыг чанд баримтлан театрчилсан бус харин язгуурлаг шинж байдлыг нь илүүтэй харуулах тал дээр анхаарал хандуулж туулийг тусгайлсан өдөр бүрэн хэмжээгээр монгол гэрт хайлдагаараа илүү онцлогтой.

Тууль төрийн ёсонд төдийгүй гэрийн ёсонд хүндтэй байр эзэлдэг. Тууль хэлүүлэх айл туульчийнд хэдэн өдрийн өмнө очиж, хадаг барин заллага айлтгадаг. Туульчийг залран ирэхэд айл хотлоороо цуглан хэдэн шөнө дамнан тууль сонсдог. Ойрадын туулчид тууль хайлахын өмнө “Алтайн магтаал” хэлж, Алтай дэлхийгээ аргадан байж сая туулиа хайлж эхэлдэг.

Туулийг товшуур, хуур, икэл, хуучир зэрэг хөгжмийн зэмсэгийн аль нэгээр ая хамсран хайлдаг уламжлалтай. Зарим нутагт хөгжмийн зэмсэг хэрэглэлгүйгээр аялгуулан хэлдэг ёс буй. Хэдэн мянган жилийн турш эцэг өвгөдөөс аман байдлаар дамжиж ирсэн дэлхийд хосгүй энэ гайхамшигт соёлыг өвлөн уламжлуулах, сурталчлах, судлах, нууцыг нь тайлах нь өнөө цагийн нийгмийн амьдралд олон талын ашиг тустай зүйл болох билээ.

Тууль хайлах нь зөвхөн зөвхөн гоо сайхны учир холбогдолтой төдийгүй зан үйлийн холбогдолтой юм. Туулийг өвөл хайлдаг. Зуны сар гарч тэнгэр дуугарснаас хойш хайлдаггүй уламжлалтай аж. Ган гачиг, зуд шуурга, өвчин зовлон, гай барцад тохиолдох аваас Алтайгаа магтахад бүх юм сайн сайхан болдог хэмээн эртний туульчид үздэг байжээ.

Монголчууд эртнээс нааш туулийг хүндлэн дээдлэж, дайн тулаан, ан авд мордох, уул ус тахих зэрэг иргэний болоод төрийн ёслолын үед тууль хайлуулж иржээ.

XIX зууны сүүлчээс эхлэн гадаад, дотоодын эрдэмтэд судлаачдийн тэмдэглэн авч судалгааны эргэлтэд оруулсан Монгол туулийн хэдэн арван дурсгал бичгийн хэлбэрээр үлдсэн боловч, XX зууны дунд үеэс эхлэн XXI зууны эхэн гэхэд Монгол туулийн амьд уламжлал тасрах бодитой аюулд тулгараад байгаа юм.

Тууль нь Монгол улсаас яаралтай хамгаалах шаардлагатай Соёлын биет бус өвийн жагсаалтанд 2009 онд бүртгэгдсэн өв юм.

Иймд Монгол туулийгуламжлан өвлүүлэх, сурталчлан таниулах, түгээн дэлгэрүүлэх зорилгоор Богд хааны ордон музейд “Хаан туульсийн өргөө”-г байгуулсан ба жил бүр тогтмол үйл ажиллагааг явуулж эхлээд байна.



Нэг л LIKE бидэнд хангалттай


LIKE дараарай, баярлалаа

Сэтгэгдэл бичих

Анхааруулга

Уншигч танд дээрх мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой соёлч боловсон, зүй зохистой хэлэлцүүлэг үүсгэх, хувийн үзэл бодлоо илэрхийлэх боломжийг олгож байна.
Та сэтгэгдэл бичихдээ дараах хэдэн зүйлийг анхаарна уу!
  • Аливаа зүйлд санал, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх нь ардчилсан чөлөөт нийгмийн зарчим хэдий ч өөрийн эрх нь бусдын эрх ашгаар хязгаарлагдаж байдаг тул Та бусдад хүндэтгэлтэй хандаж, зөвхөн тухайн мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой саналаа илэрхийлнэ үү.
Дэлгэрэнгүй...

Уншигчдын сэтгэгдлүүд   [ 1 ]

2017 оны 1-р сарын 2. 21:14Зочин - [112.72.12.**]

Дэмжүүштэй сайн үйлс мөн. Залуучуудад ач тусыг нь зөв ойлгуулах юмсан даа

Шинэ мэдээИх уншсанИх сэтгэгдэлтэй

Өнөөдөр болох онцлох үйл явдлууд1 минут 11 секундын өмнө

Цензургүй Яриа - Ч.Сайханбилэг МУ-ын Ерөнхий сайд асан 1 минут 40 секундын өмнө

УИХ-ын гишүүн асан З.Баянсэлэнгэ мэдээлэл хийнэ7 минут 59 секундын өмнө

УИХ дахь ажлын хэсэг хуралдана12 минутын өмнө

Амиа алдсан 5 иргэний үхлийн шалтгааныг тодруулна13 минут 39 секундын өмнө

НӨАТ-ын сугалааны тохирол ням гарагт явагдана15 минут 42 секундын өмнө

26 антибиотикт тэсвэртэй супербактери америк эмэгтэйн аминд хүрчээ18 минут 53 секундын өмнө

Стамбулын террористыг баривчилжээ26 минут 53 секундын өмнө

Сурагчдын амралтыг СУНГАХ эсэхийг ерөнхий сайд шийднэ29 минут 17 секундын өмнө

Улаанбаатарт 19 хэм хүйтэн байна34 минут 5 секундын өмнө

Жүдогийн аваргууд тодорч эхэллээ14 цаг 6 минутын өмнө

Жүдо бөхийн УАШТ-ний медалийн төлөөх барилдаанууд эхэллээ15 цаг 16 минутын өмнө

Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хууль хэрэгжихэд бэлэн үү?15 цаг 49 минутын өмнө

Цахим иммигрэйшн төслийг хэрэгжүүлнэ16 цаг 15 минутын өмнө

“Цэргийн гардан тулаан” амжилттай болж өндөрлөлөө16 цаг 40 минутын өмнө

Бооёогийн олноос нуусан амраг16 цаг 42 минутын өмнө

Хүүхдийн 30 ортой тасгийг нээлээ16 цаг 46 минутын өмнө

Монголбанкны хэвлэлийн хурлын тов гарлаа16 цаг 57 минутын өмнө

МАН-ын Удирдах зөвлөл хуралдсангүй17 цаг 4 минутын өмнө

ШУА-ийн гишүүний сонгуульд 11 академич нэр дэвшжээ17 цаг 20 минутын өмнө

МАН-ын бүлэг хуралдаж, хуулийн төслүүдийг дэмжжээ17 цаг 51 минутын өмнө

ТҮЦ эрхлэгчид жагслаа18 цаг 46 минутын өмнө

АН-ын даргын сонгуульд нэр дэвшигчид өөрийн давуу талыг тодорхойлж байна19 цаг 22 минутын өмнө

Централ тауэрт бөмбөг тавьсан гэх АНУ-ын иргэнийг албадан гаргажээ19 цаг 25 минутын өмнө

"Сайн Аав" киноны хэсгээс... 19 цаг 27 минутын өмнө

БНСУ-ын Прокурорын газар И Жэ Ёныг баривчлуулах хүсэлтээ хойшлуулав20 цаг 52 минутын өмнө

Ерөнхийлөгч Давосын чуулганд оролцоно21 цагийн өмнө

МАН-ын Удирдах зөвлөл хуралдана21 цаг 4 минутын өмнө

Дэлхийн хошой аварга Х.Алиев азербайжаны аварга болжээ21 цаг 16 минутын өмнө

Хөрөнгө, орлогын мэдүүлгийг ирэх сарын 15-ыг хүртэл авна21 цаг 21 минутын өмнө

Танилц: "Mongolia's next top model" шоуны 16 оролцогч22 цаг 18 минутын өмнө

АН-ын бүлэг хуралдсангүй22 цаг 42 минутын өмнө

Чанартай үйлчилгээ-Соёлтой харилцаа аян зохион байгуулагдаж байна22 цаг 49 минутын өмнө

Орон нутгийн өмчит “Тавантолгой” компани ногдол ашгаа тараажээ22 цаг 52 минутын өмнө

Путинийг Мексикт авилгатай тэмцэхэд туслаач гэжээ22 цаг 53 минутын өмнө

Намын бүлгүүд, ажлын хэсгийн хуралдаанаар хэлэлцэх асуудлууд23 цаг 28 минутын өмнө

Ерөнхий аудитороос “Итгэмжлэл” гардаж авлаа23 цаг 34 минутын өмнө

ОУХМ О.Батхүү зодог тайллаа23 цаг 49 минутын өмнө

Трамп Оростой цөмийн зэвсгийн талаар тохиролцохыг санал болгов23 цаг 57 минутын өмнө

"Дакар Ралли-2017" уралдааны шилдгүүд тодорлооӨчигдөр 11 цаг 25 минут

Төрийн Гэрэгэ-г сар шинийн баяраар гардуулнаӨчигдөр 11 цаг 22 минут

Сонирхогчдын боксын УАШТ-ий алтан медалийн эзэд тодровӨчигдөр 11 цаг 14 минут

Монгол-Хятадын хөрөнгө оруулалтын уулзалт болноӨчигдөр 11 цаг 09 минут

Нүүрсэн эмийг ахуйн нөхцөлд хэрхэн ашиглах вэ?Өчигдөр 10 цаг 54 минут

430 кг жинтэй эр Геркулec болохоор амлажээӨчигдөр 10 цаг 44 минут

Д.Ганбат: "Хүн-Тээврийн хэрэгсэл-Зам-Орчин" гэсэн бодлогыг баримталнаӨчигдөр 10 цаг 34 минут

АШУҮИС-иас мэдэгдэл гаргаж, ил захидал илгээжээӨчигдөр 10 цаг 20 минут

Хятад Оросыг нэг дэх түнш гэж үзэхээс татгалзжээӨчигдөр 09 цаг 59 минут

Өнөөдөр болох онцлох үйл явдлуудӨчигдөр 09 цаг 43 минут

Улаанбаатарт 18 хэм хүйтэнӨчигдөр 09 цаг 36 минут

Барааны савангийн ач тус2017 оны 1-р сарын 15. 13:54

Сонирхогчдын боксын УАШТ-ий медалийн эзэд тодорч эхэллээ2017 оны 1-р сарын 15. 13:49

Та 12 цэгийг нэгэн зэрэг харж чадах уу?2017 оны 1-р сарын 15. 13:39

Цэргийн бүртгэл амралтын өдрүүдэд 18:00 цаг хүртэл явагдаж байна2017 оны 1-р сарын 15. 13:37

Иргэд, ААН байгууллагын анхааралд2017 оны 1-р сарын 15. 13:34

Зогсоол дээр гурван автомашин шатжээ2017 оны 1-р сарын 15. 13:28

Том гарт энэтхэг эр Баблу2017 оны 1-р сарын 15. 13:14

Үндсэн хуулийг өөрчлөх эсэх талаар хэлэлцэв2017 оны 1-р сарын 15. 12:55

Бусад хүнд тусладаг настайчууд ахиу насладаг2017 оны 1-р сарын 15. 12:45

Улаанбаатарт 17 хэм хүйтэн2017 оны 1-р сарын 15. 12:20

Хорио цээрийн дэглэм тогтоолоо2017 оны 1-р сарын 14. 14:25

Хиймэл нуурын ус задарч хоёр хүний амь эрсэджээ2017 оны 1-р сарын 14. 14:16

Обама Оросын эсрэг хоригийг сунгав2017 оны 1-р сарын 14. 13:54

Агаарын бохирдлыг бууруулах Үндэсний хөтөлбөртэй болно2017 оны 1-р сарын 14. 13:44

Шадар сайд өвөлжилт хүндэрсэн аймгуудад ажиллана2017 оны 1-р сарын 14. 13:37

Цагаан сараар таван өдөр амарна2017 оны 1-р сарын 14. 13:33

Түргэний тэргийг хааж зогссон жолоочийг шоронд хийхийг шаарджээ2017 оны 1-р сарын 14. 13:22

Ойн барилдаанд 224 бөх зодоглов2017 оны 1-р сарын 14. 13:02

Нийслэлийн үйлчилгээний нэгдсэн төв 1 нас хүрлээ2017 оны 1-р сарын 14. 12:45

Хамраас яагаад цус гардаг вэ?2017 оны 1-р сарын 14. 12:34

Ж.Батбаясгалан: Утааг судлахгүй. Ураг эндэхээс илүү хортой үр дагавар гэж байхгүй2017 оны 1-р сарын 14. 12:31

АНУ Кубын цагаачдад хөнгөлөлт үзүүлэхээ зогсоов2017 оны 1-р сарын 14. 11:56

Өнөөдөр болох онцлох үйл явдлууд2017 оны 1-р сарын 14. 11:49

Улаанбаатарт 14 хэм хүйтэн2017 оны 1-р сарын 14. 11:43

Хулгай, дээрмийн хэргүүдийг илрүүлэн шалгаж байна2017 оны 1-р сарын 13. 20:57

Ялаа хоолон дээр суусны дараа юу болдог вэ? 2017 оны 1-р сарын 13. 20:13

Х.Тэмүүжиний нялх амраг гэгдсэн Г.Сарангэрэл хаагуур явна2017 оны 1-р сарын 13. 19:58

Махлаг модель Эшли Грэм “Additional Elle” том размерын дотуур хувцасны коллекцио танилцуулав2017 оны 1-р сарын 13. 19:51

ДОХ буюу ХДХВ-тэй иргэдийн 80 орчим хувь нь эрчүүд байна2017 оны 1-р сарын 13. 19:37

Засаг дарга нарын томилолт ба 335 шуудай цементээс эхэлсэн түүх2017 оны 1-р сарын 13. 18:45

Замын цагдаагийн алба “Мэдээллийн ухаалаг хөтөч” байршууллаа2017 оны 1-р сарын 13. 17:52

Ирэх долоо хоногт УИХ-аар хэлэлцэх асуудлууд2017 оны 1-р сарын 13. 17:22

Ц.Оюунгэрэл: Итгэл алдарч, бэтгэрч явсан гомдлыг шүүх тайллаа2017 оны 1-р сарын 13. 16:45

Өсвөрийн футзалын улсын аваргууд тодорлоо2017 оны 1-р сарын 13. 16:44

Хүчилтөрөгчийн эмчилгээний тоног төхөөрөмж танилцууллаа2017 оны 1-р сарын 13. 16:40

Дуучин Т.Дэлгэрмөрөнд ”үнэлэгдсэн” бүсгүй2017 оны 1-р сарын 13. 16:39

Мөрийтэй тоглоомын газар ажиллуулж байсан этгээдийг шалгаж эхэллээ2017 оны 1-р сарын 13. 16:37

Дорнын говьд дэлхийд цөөхөн эко үйлдвэр сүндэрлэжээ2017 оны 1-р сарын 13. 16:36

Ж.Батзандан: Тавантолгойг луйвардах санаархлаа зогсоохыг шаардаж байна2017 оны 1-р сарын 13. 15:38

Д.Сүхбаатарын хөшөөнд цэцэг өргөж, Чингис хааны хөшөөнд хүндэтгэл үзүүлэв2017 оны 1-р сарын 13. 15:19

Банкны картаар автобусанд зорчдог болно2017 оны 1-р сарын 13. 15:10

Краны суманд хүн дарагдаж нас барсан хэргийг шүүхээр шийдвэрлэжээ2017 оны 1-р сарын 13. 15:02

Байр суурь: Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуулийн талаар хэн юу хэлэв2017 оны 1-р сарын 13. 14:47

Х.Тамир нарт 5,1-6 жилийн хорих ял оноов2017 оны 1-р сарын 13. 14:35

Б.Чимидийн нэрэмжит шагналыг Др, проф. Д.Баярсайхан хүртлээ2017 оны 1-р сарын 13. 14:20

​Айшолпаны гэр бүл Казакстан улсын иргэншилд багтахаас татгалзжээ2017 оны 1-р сарын 13. 14:02

Нийслэлийн мэдээллийн технологийн газар, “Үндэсний дата төв"-тэй хамтрана2017 оны 1-р сарын 13. 14:00

А.Баярцэцэг Стивен Сигалынд зочилжээ2017 оны 1-р сарын 13. 13:52

Д.Даваасамбуу “Эрдэнэт үйлдвэр”-т хагас тэрбум төгрөгийн хохиролтой гэрээ байгуулжээ2017 оны 1-р сарын 13. 13:44

Танилц: Монголын чөлөөт бөхийн холбооны шинэ удирдлагууд2017 оны 1-р сарын 13. 13:39

Батаарын андууд

Хэн юу жиргэв

Санал болгох