“Бүжин Даваа хаан” туулийг бүрэн эхээр нь хайллаа

2016 оны 12-р сарын 30. 15:52

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж үндэсний өв, соёл, уламжлалаа сэргээх талаар анхааран ажиллаж байгаа билээ. Энэ хүрээнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын ивээл дор өнгөрсөн жилээс өвлийн улиралд туулийг бүрэн эхээр нь хайлах зан үйлийг үйлдэж эхэлсэн юм.

Өнөөдөр буюу аргын тооллын 12 дугаар сарын 30, билгийн тооллын өвлийн илүү дунд сарын шинийн 1-ний Улаан нохой өдөр Богд хааны ордон музейн “Хаан туульсийн өргөө”-нд ардын язгуур урлагийг өвлөгч Жилкерийн ес дэх удмын туульч Авирмэдийн Балдандорж Их хөлгөн тууль болох “Бүжин Даваа хаан” туулийг бүрэн эхээр нь хайллаа.

Уламжлалт тууль хайлах зан үйлийг нарийн баримтлан туулийн эхэнд “Арван гурван Алтайн магтаал”-ыг бүтэн хайлж туулийн завсарлагаар ардын язгуур урлагийн төрлүүд болох баруун монгол ардын бие биелэгээ, морин хуурын татлага, цуур, ятга хөгжим, хөөмэйн үзүүлбэр бүхий бэсрэг тоглолтуудыг толилуулав.

Туульд гарч буй үйл явдлын тайлбар тайлалыг алдарт эрдэмтэд болох Я.Катуу, Т.Баясгалан нар тайлбарлан хүргэв.

Эртний Монголчууд тууль хайлж өөрсдийн төдийгүй хотол зоны ажил үйлс, хувь заяаныхаа заслыг хийдэг байсан бөгөөд “Бүжин Даваа хаан” тууль нь аян замын засал, олз омог, хишиг буяныг хүсдэг.

Богд хааны ордон музейн “Хаан туульсийн өргөө” нь найман ханатай их цагаан өргөө юм. Уламжлалт тууль хайлах зан үйлийн ёс уламжлалыг чанд баримтлан театрчилсан бус харин язгуурлаг шинж байдлыг нь илүүтэй харуулах тал дээр анхаарал хандуулж туулийг тусгайлсан өдөр бүрэн хэмжээгээр монгол гэрт хайлдагаараа илүү онцлогтой.

Тууль төрийн ёсонд төдийгүй гэрийн ёсонд хүндтэй байр эзэлдэг. Тууль хэлүүлэх айл туульчийнд хэдэн өдрийн өмнө очиж, хадаг барин заллага айлтгадаг. Туульчийг залран ирэхэд айл хотлоороо цуглан хэдэн шөнө дамнан тууль сонсдог. Ойрадын туулчид тууль хайлахын өмнө “Алтайн магтаал” хэлж, Алтай дэлхийгээ аргадан байж сая туулиа хайлж эхэлдэг.

Туулийг товшуур, хуур, икэл, хуучир зэрэг хөгжмийн зэмсэгийн аль нэгээр ая хамсран хайлдаг уламжлалтай. Зарим нутагт хөгжмийн зэмсэг хэрэглэлгүйгээр аялгуулан хэлдэг ёс буй. Хэдэн мянган жилийн турш эцэг өвгөдөөс аман байдлаар дамжиж ирсэн дэлхийд хосгүй энэ гайхамшигт соёлыг өвлөн уламжлуулах, сурталчлах, судлах, нууцыг нь тайлах нь өнөө цагийн нийгмийн амьдралд олон талын ашиг тустай зүйл болох билээ.

Тууль хайлах нь зөвхөн зөвхөн гоо сайхны учир холбогдолтой төдийгүй зан үйлийн холбогдолтой юм. Туулийг өвөл хайлдаг. Зуны сар гарч тэнгэр дуугарснаас хойш хайлдаггүй уламжлалтай аж. Ган гачиг, зуд шуурга, өвчин зовлон, гай барцад тохиолдох аваас Алтайгаа магтахад бүх юм сайн сайхан болдог хэмээн эртний туульчид үздэг байжээ.

Монголчууд эртнээс нааш туулийг хүндлэн дээдлэж, дайн тулаан, ан авд мордох, уул ус тахих зэрэг иргэний болоод төрийн ёслолын үед тууль хайлуулж иржээ.

XIX зууны сүүлчээс эхлэн гадаад, дотоодын эрдэмтэд судлаачдийн тэмдэглэн авч судалгааны эргэлтэд оруулсан Монгол туулийн хэдэн арван дурсгал бичгийн хэлбэрээр үлдсэн боловч, XX зууны дунд үеэс эхлэн XXI зууны эхэн гэхэд Монгол туулийн амьд уламжлал тасрах бодитой аюулд тулгараад байгаа юм.

Тууль нь Монгол улсаас яаралтай хамгаалах шаардлагатай Соёлын биет бус өвийн жагсаалтанд 2009 онд бүртгэгдсэн өв юм.

Иймд Монгол туулийгуламжлан өвлүүлэх, сурталчлан таниулах, түгээн дэлгэрүүлэх зорилгоор Богд хааны ордон музейд “Хаан туульсийн өргөө”-г байгуулсан ба жил бүр тогтмол үйл ажиллагааг явуулж эхлээд байна.



Нэг л LIKE бидэнд хангалттай


LIKE дараарай, баярлалаа

Сэтгэгдэл бичих

Анхааруулга

Уншигч танд дээрх мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой соёлч боловсон, зүй зохистой хэлэлцүүлэг үүсгэх, хувийн үзэл бодлоо илэрхийлэх боломжийг олгож байна.
Та сэтгэгдэл бичихдээ дараах хэдэн зүйлийг анхаарна уу!
  • Аливаа зүйлд санал, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх нь ардчилсан чөлөөт нийгмийн зарчим хэдий ч өөрийн эрх нь бусдын эрх ашгаар хязгаарлагдаж байдаг тул Та бусдад хүндэтгэлтэй хандаж, зөвхөн тухайн мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой саналаа илэрхийлнэ үү.
Дэлгэрэнгүй...

Уншигчдын сэтгэгдлүүд   [ 1 ]

2017 оны 1-р сарын 2. 21:14Зочин - [112.72.12.**]

Дэмжүүштэй сайн үйлс мөн. Залуучуудад ач тусыг нь зөв ойлгуулах юмсан даа

Шинэ мэдээИх уншсанИх сэтгэгдэлтэй

Газар хөдлөлтийн тухай сонин баримтууд8 цаг 50 минутын өмнө

Тиллерсон 2300 ажилтнаа халах бодолтой байна8 цаг 52 минутын өмнө

“Mongolia open-2017” болж байна9 цаг 5 минутын өмнө

Түргэн тусламжийн машин хүлээлгэн өглөө9 цаг 7 минутын өмнө

Улаанбаатар төмөр зам дагуу 13 нүхэн гарц, гүүр барина9 цаг 8 минутын өмнө

Иргэдийн шилжилт хөдөлгөөнийг зогсоожээ10 цаг 28 минутын өмнө

Иргэдийн шилжилт хөдөлгөөнийг зогсоожээ10 цаг 32 минутын өмнө

”Үзүүр гялан”-гийн олдворыг олон нийтэд танилцуулна10 цаг 41 минутын өмнө

Сүхбаатарын талбайд мэргэжил сурталчлах өдөрлөг болж байна10 цаг 53 минутын өмнө

Эмэгтэйчүүд ядаргаа, өвчнийг эрчүүдээс илүүтэй тэсвэрлэдэг14 цаг 24 минутын өмнө

БНАСАУ баллистик пуужин туршив14 цаг 41 минутын өмнө

Ихэнх нутгаар хур тунадас, нойтон цас орно14 цаг 46 минутын өмнө

Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал эд малтай баялаг төгс болно.14 цаг 47 минутын өмнө

Улаанбаатарт 19 хэм дулаан байна14 цаг 48 минутын өмнө

19 насандаа хорих лагерийн харгалзагч болсон харгис бүсгүйн түүхӨчигдөр 18 цаг 22 минут

Өмнөд Солонгос гадаадад оршин суугаа сонгогчдоос санал хураалт авч эхэллээӨчигдөр 18 цаг 17 минут

Мишель Обама :Улс төр миний анхаарлыг татахгүй байгааӨчигдөр 18 цаг 14 минут

Иргэдийн 1072 хувьцааг амилуулах ажлыг түргэвчлэхийг үүрэг болговӨчигдөр 18 цаг 11 минут

НМХГ: ШТС-ын талбайд газны станц байрлуулсан нь дэндүү аюултайӨчигдөр 18 цаг 09 минут

Автобуснуудын техникийн бүрэн бүтэн байдлыг сайжруулнаӨчигдөр 18 цаг 07 минут

Төрөөс зардлыг нь даах анхны мэс заслыг хийнэӨчигдөр 18 цаг 01 минут

Сангийн сайд 2018 оны төсвийн хүрээний мэдэгдлийг өргөн барилааӨчигдөр 17 цаг 32 минут

18 шатахууны түгээх станцын цахилгааныг хязгаарлаж, таван саяар торгожээӨчигдөр 16 цаг 04 минут

"Мэн Гао" нэртэй цемент авахгүй байхыг анхаарууллааӨчигдөр 15 цаг 59 минут

Дадлагажигч ажилчдын тоог нэмэгдүүлэхийг хүслээӨчигдөр 15 цаг 49 минут

УИХ-ын дарга М.Энхболд генералуудад мэндчилгээ дэвшүүлэвӨчигдөр 15 цаг 46 минут

Хоёр сурагч шатрын Дэлхийн аварга боллооӨчигдөр 15 цаг 45 минут

Хилийн цэргээс төрсөн генералуудад хүндэтгэл үзүүллээӨчигдөр 15 цаг 44 минут

Цагдаагийн алба хаагчдад шагнал гардууллааӨчигдөр 15 цаг 43 минут

УИХ дахь АН-ын бүлгийн гишүүд чуулганы хуралдааныг орхин гарлааӨчигдөр 15 цаг 41 минут

Элчин сайд М.Энхсайхан итгэмжлэх жуух бичгээ өргөн барив2017 оны 4-р сарын 28. 13:50

Сайншандад нарны цахилгаан станцын шав тавилаа2017 оны 4-р сарын 28. 13:39

Ирэх даваа гарагт хилийн боомтууд амарна2017 оны 4-р сарын 28. 11:59

С.Эрдэнэболдыг АН-ын Улс төрийн бодлого хариуцсан НБ-ийн даргаар томилов2017 оны 4-р сарын 28. 11:56

АТГ-д ирж буй гомдлын дийлэнх нь боловсролын байгууллагатай холбоотой байна2017 оны 4-р сарын 28. 11:48

ХЗДХ-ийн сайд С.Бямбацогт генералуудын өдрийн мэндчилгээ дэвшүүлэв2017 оны 4-р сарын 28. 11:43

Монгол Улсад генерал цол бий болсны ойн өдөр тохиож байна2017 оны 4-р сарын 28. 11:38

Автомашины Онцгой албан татварын хуулийн хэрэгжих хугацааг хойшлуулах хүсэлт гаргалаа2017 оны 4-р сарын 28. 11:35

“АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛ БА АЖИЛ ЭРХЛЭЛТ-2017” хөдөлмөрийн яармагт 2500 орчим ажлын байр зарлалаа2017 оны 4-р сарын 28. 10:53

Ж.Эрдэнэбат: Төр, хувийн хэвшил хамтдаа зүтгэж байж улсаа хөгжүүлнэ2017 оны 4-р сарын 28. 10:51

Амазонкийн индианчууд залуу байх шидэт усыг олжээ2017 оны 4-р сарын 28. 10:45

Абе Путинтэй уулзсан тухайгаа ярьжээ2017 оны 4-р сарын 28. 10:42

Өнөөдөр болох үйл явдал2017 оны 4-р сарын 28. 10:40

ОУВС-гийн захирлуудын хурал өнөөдөр болно2017 оны 4-р сарын 28. 10:38

Зөрчлийн тухай хуулийн төслийг үргэлжлүүлэн хэлэлцэнэ2017 оны 4-р сарын 28. 10:36

Үс засуулбал: Хэл,ам,хэрүүл тэмцэл ирнэ2017 оны 4-р сарын 28. 10:34

Х.Баттулга Ерөнхийлөгчийн сунгаанд өрсөлдөхөө албан ёсоор илэрхийллээ2017 оны 4-р сарын 28. 10:34

Гурван дүүрэгт цахилгаан хязгаарлана2017 оны 4-р сарын 28. 10:32

“ИУ” болон "Аль-Каида" хоёр нэгдэх санаатай байна2017 оны 4-р сарын 28. 10:30

Улаанбаатарт өнөөдөр 23 хэм дулаан байна2017 оны 4-р сарын 28. 10:26

Ким Чен Уны цэргүүд хуурамч зэвсэгтэй юу?2017 оны 4-р сарын 27. 20:32

БНЭУ-ын элчин сайдыг хүлээн авч уулзав2017 оны 4-р сарын 27. 20:29

ОУВС төсвийн тодотголыг нягтлахыг зөвлөжээ2017 оны 4-р сарын 27. 20:28

Шведийн Вант Улсын Элчин сайдыг хүлээн авч уулзлаа2017 оны 4-р сарын 27. 20:27

Зөрчлийн хуулийг маргааш үргэлжлүүлж хэлэлцэнэ2017 оны 4-р сарын 27. 19:26

Ц.Элбэгдорж: Төрд эхлээд хариуцлага бий болгоё2017 оны 4-р сарын 27. 18:04

Маргааш 1000 ажил олгогчдын зөвлөгөөн болно2017 оны 4-р сарын 27. 17:57

Нийслэл зоригтой, ЗӨВ шийдвэрүүдийг гаргаж, асуудлаа шийдээд явна2017 оны 4-р сарын 27. 17:56

Орон байрны хулгайн гэмт хэргийг шуурхай илрүүлжээ2017 оны 4-р сарын 27. 17:55

П.Амармөрөн: Саун, массаж гэх зарыг гудамж талбайд наавал баривчлах хүртэл арга хэмжээ авна2017 оны 4-р сарын 27. 17:30

Сергей Шойгу Монголд ирнэ2017 оны 4-р сарын 27. 17:04

29-р сургуулийн захирлаар Н.Сарантуяаг томиллоо2017 оны 4-р сарын 27. 16:45

Хамгийн өргөн сонголтоос хамгийн хямдаар орон сууцтай болох боломж2017 оны 4-р сарын 27. 16:43

Д.Наранбаатар: Эмч нар элэгний вирусын талаар үнэгүй зөвлөгөө өгнө2017 оны 4-р сарын 27. 15:49

Элчин сайдууд Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржид итгэмжлэх жуух бичгээ өргөн барилаа2017 оны 4-р сарын 27. 15:48

С вирусийн эсрэг эм хөнгөлөлттэй худалдаалж байна2017 оны 4-р сарын 27. 15:13

ТОСК-ын дарга асан А.Гантулгыг баривчилжээ2017 оны 4-р сарын 27. 15:07

29 дүгээр сургуулийн захирал Б.Батсайхан ажлаа өгөхөөс татгалзжээ2017 оны 4-р сарын 27. 15:02

Б.Галаарид: УИХ ардчиллаас ухарлаа2017 оны 4-р сарын 27. 14:57

АТГ-аас ашиг сонирхлын зөрчил үүсч магадгүй 18 иргэний мэдүүлгийг буцаав2017 оны 4-р сарын 27. 14:31

77 жил хамт амьдарсан эхнэр, нөхөр нэг өдөр нүд анижээ2017 оны 4-р сарын 27. 14:26

НИТХ-ын дарга Ц.Сандуй Нийслэлийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын ээлжит IX хуралдааныг нээж хэлсэн үг2017 оны 4-р сарын 27. 14:16

Цэрэг-спортын “Дөл” цогцолбор тэмцээний 2-р шатны шалгаруулалт болно2017 оны 4-р сарын 27. 14:15

Ц.Элбэгдорж: Хэвлэлийн эрхийг боох байдал байж болохгүй2017 оны 4-р сарын 27. 14:12

Г.Баясгалан: Зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг 2019 оноос хэрэгжинэ2017 оны 4-р сарын 27. 14:11

Байлдагчид хохирсон хэргийг шүүхэд шилжүүллээ2017 оны 4-р сарын 27. 14:09

Зарим элчин сайд нарыг шагнав2017 оны 4-р сарын 27. 14:07

2021 он гэхэд бүх аймаг, дүүргийн эмнэлэг эрэгтэйчүүдийн тасагтай болно2017 оны 4-р сарын 27. 12:57

Он гарсаар нийт 82 иргэн архинд хордож нас баржээ2017 оны 4-р сарын 27. 12:54

“Дүү маань хүүхдэд харгис хандах хүн биш”2017 оны 4-р сарын 27. 12:53

Харуулын ажилтан гал алдсанаас түймэр гарчээ2017 оны 4-р сарын 27. 12:20

Зөрчлийн тухай хуулийг хэлэлцэнэ2017 оны 4-р сарын 27. 12:18

Эрдэмтэд: нэг амиар хөнтөрсөн согтууруулах ундаа шигдээс авах эрсдэлийг ихэсгэдэг байна2017 оны 4-р сарын 27. 10:59

Нийтийн тээврийн өнгө үзэмжийг сайжруулах сарын аян зохион байгуулж байна2017 оны 4-р сарын 27. 10:52

Жорж Вашингтоны сүүдэрт нь амарч байсан гэх царс модыг хөрөөдөн унагажээ2017 оны 4-р сарын 27. 10:45

Гавьяат тамирчин Э.Содномпилжээ Дэлхийн цомд өрсөлдөнө2017 оны 4-р сарын 27. 10:41

Өнөөдөр болох үйл явдлын тойм2017 оны 4-р сарын 27. 10:39

Орост гэнэт цөмийн цохилт өгөх аюул байгааг анхааруулав2017 оны 4-р сарын 27. 10:02

Өнөөдөр дөрвөн дүүрэгт цахилгаан түр хязгаарлана2017 оны 4-р сарын 27. 09:59

Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулахад тохиромжгүй.2017 оны 4-р сарын 27. 09:57

Улаанбаатарт 18 хэм дулаан байна2017 оны 4-р сарын 27. 09:56

Ц.Мөнх-Оргил С.Макдоналдыг хүлээн авч уулзав2017 оны 4-р сарын 26. 19:41

Монгол, Хятадын хамтын ажиллагааны зөвлөлийн хуралдаан болно2017 оны 4-р сарын 26. 19:40

60 гаруй оюутнуудыг бүртгэжээ2017 оны 4-р сарын 26. 19:39

Хиймэл хэвлийд хурга бойжуулж байна 2017 оны 4-р сарын 26. 18:18

Х.Бадамсүрэн:Бид “Эрдэнэт үйлдвэр”-ээс ам.доллар байтугай нэг ч төгрөгийн цалин хөлс аваагүй”2017 оны 4-р сарын 26. 17:46

Телесизийн нэвтрүүлэгт эмэгтэй нэр дэвшигч сайн оролцож байна2017 оны 4-р сарын 26. 17:43

Хорт хавдар дахин сэдэрдэг шалтгааныг олж тогтоожээ2017 оны 4-р сарын 26. 17:30

Хорт хавдар дахин сэдэрдэг шалтгааныг олж тогтоожээ2017 оны 4-р сарын 26. 17:30

Сая төгрөгийн өртөгтэй гоо сайхны бүтээгдэхүүнийг устгана2017 оны 4-р сарын 26. 17:28

Батаарын андууд

Хэн юу жиргэв

Санал болгох