Сархад савнаасаа бусдыг "дийлдэггүй"

2017 оны 9-р сарын 27. 09:50

Шороонд сааралтсан хар хүрмээ гөвөх аядахдаа тэнцвэр алдан унасан залуу газраар нэвсийх хогон дундаас арайхийн бослоо. Энэ удаад хүрмээ гөвөх гэж хичээсэнгүй. Харин шонг налж байгаад сорви болсон гараараа халтартсан царайгаа илэх аж. Ийш тийш хэсэг харж, амандаа ямар нэг зүйлийг бувтнаж байснаа хашаа налан тэнтэр тунтар алхсаар булан тойрлоо. Түүний энэ байдал хүмүүст содон санагдаагүй бололтой. Хажуугаар нь өнгөрөхдөө архины эхүүн үнэр, бохир байдлаас нь сэжиглэж хамраа дарах охидыг эс тооцвол түүнийг хүн гэж анзаарах хүн алга.

Ийм үзэгдлийг хотын төв вокзалын урд байрлах “Уянга” хүнсний дэлгүүрийн ойр хавиас харж болно. Мөн ‘‘тасарч’’ унаад тавтайхан хурхираад нойрсох нэгэнтэй ч тааралдана. Ийнхүү хэвтэх тэдэн рүү хогоо хээв нэг шидчих, эсвэл дээгүүр нь гишгэлээд гарах хүмүүс ч бий. Яагаад гэвэл тэд “архичин”. Харин хэн ч харсан мэдлэг боловсролтой, амьдралын боломжтой, өнгө зүс сайтай нэгнийг бол “архичин” гэж хэзээ ч хэлдэггүй.

Олон хүн өөрт тохиолдсон бэрхшээл, гуниг, зовлон зэргээ мартахын тулд архи уудаг гэх. Архи ууснаар хүний ой ухаан самуурч, өөрт тохиолдсон бэрхшээлээ мартдаг байна. Гэвч маргааш өглөө сэрэхэд урьдын бэрхшээлүүднь хэвээрээ л байдаг. Тиймээс архи гэгч ундаа хүний амьдралыг бэрхшээл, зовлон гунигаас ангижруулж чаддаггүй аж.

Архины хамааралтай хүн гэх хэнийг хэлэх вэ?

Саяхныг хүртэл архидалтыг хувь хүний ёс суртахуунтай холбон тайлбарлаж архичин хэмээн нэрийдэн ад шоо үзэж нийгмээс тусгаарлах зэргээр тэдэнд зэмлэл шийтгэл хүлээлгэсээр ирсэн. Өнөөдөр шинжлэх ухаан үүнийг хүмүүсийн эрүүл мэндийн асуудал болгон тайлбарлаж байна. Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төв /СЭМҮТ/-ийн нэгэн мэргэжилтний хэлснээр “Согтууруулах ундааны төрлийн зүйлийг байнга хэтрүүлэн хэрэглэснээр хүний бие махбодь оюун санаа түүнээс хамааралтай болж улмаар сэтгэц, зан үйлд өөрчлөлт орохыг архины шалтгаант сэтгэц, зан үйлийн өвчин гэж нэрлэдэг. Уг өвчнөөр согтууруулах ундааны хэрэглээндээ хяналт тавьж чаддаггүй хүмүүс өвчлөх магадлал өндөр байдаг. Мэргэжил, боловсрол, мэдлэг чадвар, нас хүйс хамаарахгүйгээр энэхүү өвчинд нэрвэгдэж болно” гэв.

Архины асуудалтай хүний эргэн тойронд хэрүүл маргаан, айдас түгшүүр, эмх замбараагүй байдал, сэтгэл гутрал гэх мэт таагүй үзэгдлүүд дагалдаж явдаг аж.Бид орон гэргүй, гудамж талбайд архи уудаг хүмүүсийг л архины хамааралтай хүмүүс гэж ойлгодог. Харин амьдралын боломжтой хүмүүс өөрийгөө архины асуудалтай болсон гэдгээ хүлээн зөвшөөрөх нь ховор байдаг аж. “Надад ажил төрөл, гэр орон, найз нөхөд, мөнгө төгрөг бүгд байна. Тиймээс би архины асуудалтай биш” хэмээн өөртөө болон өрөөл бусдад үгүйсгэн тайлбарлах хандлага элбэг тохиолддог. Түүнчлэн би бусдын адил уудаг, нийтээрээ, нийгмээрээ л ууж байна гэж тайлбарлах явдал ч ажиглагддаг. Үүнд тэмдэглэлт олон баяр ёслол нөлөөлдөг аж.

ДЭМБ архидан согтуурсны улмаас согтох, хордох, архинд донтох євчтэй болохоос гадна зvрхний титэм судасны євчин, тархинд цус харвах, чихрийн шижин, элэгний хатуурал, улаан хоолой, элэгний хавдар, эпилепси, осол гэмтэл зэрэг 60 гаруй євчин архидалтай холбоотой байна гэж vзэж байна. Насанд хvрэгсдийн 51.2 хувь нь архийг хэтрvvлэн хэрэглэж байгаагийн найман хувь нь эмэгтэйчvvд байна. Мөн манай оронд сvvлийн 15 жилд архинд донтох өвчний эзлэх хувь 2.7 дахин өссөн аж. Хордлогын яаралтай тусламжийн vндэсний тєвийн албан ёсны мэдээ баримтаас vзэхэд сvvлийн таван жилд, жил бvр архины цочмог хордлого бvхий 180-200 өвчтөн ирж тусламж авч байгаагийн зургаан хувь нь нас барсан байна.

Архидалт нь хувь хүний хүрээнээс хальж гэр бүлийн бүх гишүүдийг давхар сэтгэл санааны хямралд оруулж улмаар өвчлүүлдэг. Нэг өвчтөний цаана 60 хүн санаа зовсон, айсан, зовнилтой хүмүүс байдаг гэсэн судалгаа гарчээ.

Архины хамаарлаас гарах арга зам бий юу?

Архины хор хөнөөлийг бууруулах, нийгэмд нүүрлээд байгаа энэ тахлыг бага ч гэсэн "эдгэрүүлэх" гэж хичээж зорьж байгаа хүмүүс олон бий. Гэвч алхам тутамд халаасан дахь хэдээ царайчлах манай нийгэмд архины эсрэг сурталчилгаа ч бас өнөөх мөнгө хэмээгч "ноёнтон"-оос болоод үр дүнд хүрэхгүй байна. Хөрөнгө мөнгө зарахгүй гэсэндээ ч тэр үү, бид өнөөх хэдэн архи уудаг хүмүүсээ ад үзээд, архи ууж болохгүй, "чи бол архичин" гээд тусыг эс олов. Архидалт багассангүй харин ч нэмэгдсээр. Тиймээс одоо арай өөр өнцгөөс нь харж, архи уулаа гэж үглэх биш, архины хор хөнөөлийн талаар ойлгуулж, зөв боловсрол олгоход анхаарал хандуулах нь чухал аж.

Мөн согтууруулах ундааны татварыг өндөрсгөж, спиртийн төрлийн зүйлийг мэдээллийн хэрэгслээр сурталчлахгүй байх, архинд донтогсдын эмчилгээ, эдгэрлийн төвүүдийг олноор нээн ажиллуулах зэрэг зайлшгүй шаардлагатай байгаа юм.
Гадны жишээ дурьдахад Польш улс 1980-аад онд архины эсрэг үндэсний хэмжээний хөтөлбөр боловсруулаад, архинаас авдаг онцгой албан татварынхаа гурав хүрэхгүй хувийг зарцуулсан байна. Ганц Польш ч биш, Дани, Герман зэрэг олон орон энэ аргаар архидалтыг тодорхой хэмжээнд буруулсан аж.

Г.Хулан



Нэг л LIKE бидэнд хангалттай


LIKE дараарай, баярлалаа

Сэтгэгдэл бичих

Анхааруулга

Уншигч танд дээрх мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой соёлч боловсон, зүй зохистой хэлэлцүүлэг үүсгэх, хувийн үзэл бодлоо илэрхийлэх боломжийг олгож байна.
Та сэтгэгдэл бичихдээ дараах хэдэн зүйлийг анхаарна уу!
  • Аливаа зүйлд санал, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх нь ардчилсан чөлөөт нийгмийн зарчим хэдий ч өөрийн эрх нь бусдын эрх ашгаар хязгаарлагдаж байдаг тул Та бусдад хүндэтгэлтэй хандаж, зөвхөн тухайн мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой саналаа илэрхийлнэ үү.
Дэлгэрэнгүй...

Уншигчдын сэтгэгдлүүд   [ 4 ]

2017 оны 10-р сарын 8. 00:05Зочин - [183.177.98.***]

Телевизээр пивоны сурталчилгаа зогсоо зайгүй гарах юм үүнийгболиулах арга хэмжээ авмаар байна.

2017 оны 9-р сарын 28. 02:16Зочин - [109.12.71.***]

7 honog uusangui tsaash uuhgui baiy gej bodson bolovch diilsengui uuchilaarai

2017 оны 9-р сарын 27. 12:38Зочин - [202.179.24.**]

Биеээрээ туулсан хүн байна. Архинаас гарна гэж байдаггүй юм билээ. Харин 1 хоног, нэг сар, нэг жил ч гэсэн уухгүйбайвал л тэр хүнд хэрэгтэй. Зургаан жил уугаагүй хүн нэг уугаад л урьд ямар байсан, "шартдаг, донтдог, эрдэг, тэнэдэг" яг л тэр байдалруу гаа эргээд ордог юм. Харин залуучуудыг л нэмж архинд оруулахгүй байх юм бол, одоо байгаа архичид яахав дээ 15-20 жилийн дараа дууссан л байна шүү дээ.

2017 оны 9-р сарын 27. 10:41Зочин - [150.129.140.***]

arhi amidraliin daisan shuu

Шинэ мэдээИх уншсанИх сэтгэгдэлтэй

“Залуу үе” шатрын АШТ боллоо7 цаг 12 минутын өмнө

127 хэрэгт мөрдөн байцаалт явуулж байна7 цаг 15 минутын өмнө

Д.Сарангэрэл: Өвөл ургийн гаж хөгжил, зулбалт гурав дахин ихэсдэг7 цаг 22 минутын өмнө

576.7 тэрбум төгрөгийн ТБҮЦ арилжааллаа7 цаг 30 минутын өмнө

БНХАУ-ын 14 иргэн Монголд ял эдэлж байна7 цаг 36 минутын өмнө

Амиа алдсан уулчдын тоо 10 болов7 цаг 40 минутын өмнө

Агаарын бохирдлыг бууруулах үндэсний чуулганаас гаргасан зөвлөмж7 цаг 52 минутын өмнө

Их сургуулийн албан хаагчид тангараг өргөлөө8 цаг 6 минутын өмнө

Өвөлжилтийн бэлтгэлийг шуурхайлахыг үүрэгдэв8 цаг 46 минутын өмнө

Уулчдын талаар мэдээлэл авах тусгай утас ажилуулж байна8 цаг 49 минутын өмнө

Төрийн албаны тухай хуулийн анхны хэлэлцүүлгийг хийнэ8 цаг 53 минутын өмнө

ОБЕГ: Нийт долоон хүний цогцсыг олсон9 цаг 2 минутын өмнө

"Улаанбаатар хотын цэцэрлэгжүүлэлт" хэлэлцүүлэг боллоо9 цаг 8 минутын өмнө

ОУВС холбогдох асуудлуудад шинжилгээ хийнэ9 цаг 48 минутын өмнө

Дэлхийн ур чадварын тэмцээнд амжилттай оролцлоо9 цаг 52 минутын өмнө

Сургуулийн бэлтгэл бэлэн байдалтай танилцав10 цаг 5 минутын өмнө

Зургаан уулчин амиа алджээ10 цаг 8 минутын өмнө

Х.Баттулга: Улстөржихгүйгээр утаанаасаа салцгаая10 цаг 12 минутын өмнө

Б.Мягмар: 21 аймгийн эмч нар бүгд ажил хаялт зарлана10 цаг 23 минутын өмнө

Отгонтэнгэр ууланд эмнэлгийн баг ажиллаж байна10 цаг 31 минутын өмнө

У.Хүрэлсүх: Агаарын бохирдлыг 2025 онд 50 хувь бууруулах зорилт тавьсан10 цаг 33 минутын өмнө

“Богдхан төмөр зам” төслийг хэрэгжүүлнэ12 цаг 11 минутын өмнө

Цалингийн асуудлаар гурван талт хэлэлцээг эхлүүлнэ12 цаг 14 минутын өмнө

50 настай Индонез бүсгүй12 цаг 22 минутын өмнө

Ю.Балжидмаа алдартай гэрэл зурагчидтай хамтарчээ12 цаг 53 минутын өмнө

Байнгын хорооны дарга нарыг тодруулна13 цаг 7 минутын өмнө

Г.Өсөхбаяр ахлагчтай уулчид Отгонтэнгэр хайрхныг зорьлоо13 цаг 10 минутын өмнө

Шуурхай бүлэг нэмж ажиллуулахаар болов13 цаг 18 минутын өмнө

"Пусан-55" үзэсгэлэнд Монголын 25 зураач оролцож байна13 цаг 20 минутын өмнө

”Оюу Толгой”-г шүүхэд өгсөн Ц.Чинбатын гомдлыг хэлэлцэнэ13 цаг 35 минутын өмнө

Хотын дарга “Нэг Ази” фестивалийн нээлтэд оролцлоо13 цаг 38 минутын өмнө

Улсын харцага О.Хангай түрүүллээ13 цаг 41 минутын өмнө

"Каталонийн засгийн газрыг бүхэлд нь огцруулна" гэв14 цагийн өмнө

Ким Чен Ун “гэнэт үхвэл” яах вэ?14 цаг 16 минутын өмнө

"Аврагчид осол болсон газар очиход хүний ул мөр олдоогүй" гэв14 цаг 32 минутын өмнө

НӨАТ-ын 500 саяын азтан тодорлоо14 цаг 53 минутын өмнө

Ц.Нямдорж: С.Зоригийн хэргийн захиалагчийг зарла15 цаг 6 минутын өмнө

ҮЙЛ ЯВДАЛ: Агаарын бохирдлыг бууруулах Үндэсний чуулган эхэлнэ15 цаг 13 минутын өмнө

Гурван дүүрэгт цахилгаан хязгаарлана15 цаг 15 минутын өмнө

Аялагчдыг эрэн хайх ажиллагаа эхлэв15 цаг 19 минутын өмнө

Өсвөр насныхны жирэмслэлт өдгөө эмзэглэл болж байна15 цаг 22 минутын өмнө

Улаанбаатарт 11 хэм дулаан16 цаг 15 минутын өмнө

Өнөөдөр хонь өдөр16 цаг 18 минутын өмнө

Шоргоолжны тухай ер бусын баримтуудӨчигдөр 14 цаг 39 минут

Европт А гепатит дэгдэж байнаӨчигдөр 14 цаг 31 минут

Сомали улсын нийслэлд дэлбэрэлт болсноор олон арван хүн амь үрэгджээӨчигдөр 14 цаг 29 минут

БНАСАУ пуужин харвахаар зэхэж байгаа бололтойӨчигдөр 14 цаг 26 минут

Путин залуучууд, оюутны их наадам нээвӨчигдөр 14 цаг 24 минут

Өнөөдөр цэрэг татлага дууснаӨчигдөр 14 цаг 17 минут

Ирэх саруудад цаг агаар байх ямар вэ?Өчигдөр 14 цаг 14 минут

Улаанбаатарт өдөртөө 9 хэм дулаан байнаӨчигдөр 14 цаг 10 минут

Агаарын бохирдлыг бууруулах Үндэсний чуулган болно2017 оны 10-р сарын 21. 16:16

Ц.Алтанзаяа: Охиныг асрамжийн газарт шилжүүлнэ2017 оны 10-р сарын 21. 16:14

Есдүгээр сард 808 зээлдэгчид ипотекийн зээл олгожээ2017 оны 10-р сарын 21. 15:45

ТҮЦ-үүдэд шөнийн шалгалт хийжээ2017 оны 10-р сарын 21. 15:42

УИХ-ын дэд даргаар Л.Энх-Амгаланг сонгохыг дэмжив2017 оны 10-р сарын 21. 15:37

Эмэгтэйчүүдийн үзэсгэлэнтэй харагддаг нас2017 оны 10-р сарын 21. 15:33

Нийт 92 байгууллага 4.7 их наяд төгрөгийн зардал гаргажээ2017 оны 10-р сарын 21. 15:24

Хүйтний улирлын хувцсанд шилжлээ2017 оны 10-р сарын 21. 15:07

Цэрэг татлага явагдаж байна2017 оны 10-р сарын 21. 15:06

Зургаан үхэл тутмын нэг нь байгаль орчны бохирдолттой холбоотой2017 оны 10-р сарын 21. 15:03

Фэйсбүүкээр танилцаж бусдыг дээрэмддэг бүлгийг илрүүлэв2017 оны 10-р сарын 21. 14:13

“Евровидение-2017” бэлтгэх явцад 15 сая евро зувчуулжээ2017 оны 10-р сарын 21. 14:06

Азийн хөгжлийн банкны суурин төлөөлөгчтэй уулзлаа2017 оны 10-р сарын 21. 14:00

Европын хамгийн их орлоготой алдартнуудыг тодруулжээ2017 оны 10-р сарын 21. 13:56

О.Пүрэвбаатарын нэрэмжит тэмцээн болно2017 оны 10-р сарын 21. 13:53

"Улс орныг тастчин хуваахыг зөвшөөрөхгүй"2017 оны 10-р сарын 21. 13:48

Гамшгаас хамгаалах бэлэн байдлын үзлэг явагдаж байна2017 оны 10-р сарын 21. 13:18

Эрчим хүчний үнийн хөнгөлөлтөд 9.2 тэрбум төгрөг зарцуулна2017 оны 10-р сарын 21. 13:15

Ц.Нямдорж ЦЕГ-ын удирдлагад үүрэг өгчээ2017 оны 10-р сарын 21. 13:05

Нойтон цас орж сэрүүсэхийг анхааруулав2017 оны 10-р сарын 21. 12:43

У.Хүрэлсүхийн "бяртай засаг" бүрдсэн долоо хоног2017 оны 10-р сарын 21. 12:41

Улаанбаатарт 6 хэм дулаан2017 оны 10-р сарын 21. 11:58

Өнөөдөр могой өдөр2017 оны 10-р сарын 21. 11:55

Эрх мэдлээ урвуулж, 1,5 тэрбум төгрөг завшсан албан тушаалтнуудыг баривчилжээ2017 оны 10-р сарын 20. 16:15

Ням гаригт НӨАТ-ын сугалааны тохирол Боловсрол телевизээр шууд явна2017 оны 10-р сарын 20. 15:24

Мансууруулах төрлийн ургамал тээвэрлэж явсныг илрүүлэн шалгаж байна2017 оны 10-р сарын 20. 15:18

“Нийслэлийн иргэний дагаж мөрдөх зөв 10 дадал” аянд нэгдэв2017 оны 10-р сарын 20. 15:13

Ц.Алтанзаяа: Таван настай охин хоол тэжээл болон витамины дутагдалд орсон нь тогтоогдсон2017 оны 10-р сарын 20. 15:04

Шинээр томилогдсон сайд нар тамгаа хүлээн авч, үүрэгт ажилдаа орлоо2017 оны 10-р сарын 20. 14:56

Нийтийн тээвэрт тусгай замын автобус үйлчилнэ2017 оны 10-р сарын 20. 14:48

НӨӨЦЛӨХ ӨВСНИЙ ТАЛ ХУВИЙГ Л БЭЛТГЭЖЭЭ2017 оны 10-р сарын 20. 14:47

Далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудын асуудлыг хэлэлцэв2017 оны 10-р сарын 20. 13:20

Тээврийн хэрэгслээс үүсч буй агаарын бохирдлын талаар хуралдлаа2017 оны 10-р сарын 20. 13:18

65.9 сая толгой мал өвөлжиж, хаваржина2017 оны 10-р сарын 20. 13:15

Хүний эрхийн гэрээ, конвенцийн хэрэгжилтийг хэлэлцлээ2017 оны 10-р сарын 20. 13:13

18 ширхэг тарваганы тулам тээвэрлэж явсныг илрүүлжээ2017 оны 10-р сарын 20. 13:11

Засгийн газар өргөтгөсөн хуралдаан зарлалаа2017 оны 10-р сарын 20. 13:09

Өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хэлэлцэнэ2017 оны 10-р сарын 20. 13:07

АН У.Хүрэлсүхийг дэмжээгүй, Хүрэлсүх ч тэдэнд итгээгүй2017 оны 10-р сарын 20. 12:58

Олимп, наадмын багийн ахлагчдыг сонголоо2017 оны 10-р сарын 20. 12:18

Баян болохын тулд хэрэгжүүлэх саятнуудын 6 сургамж2017 оны 10-р сарын 20. 12:12

Талийгаач 12 жилийн өмнө АНУ-д очжээ2017 оны 10-р сарын 20. 11:42

Умард Солонгос баллистик пуужин бүхий шумбагч хөлөг онгоцтой болжээ2017 оны 10-р сарын 20. 11:35

“Арьс, шир, ноос, ноолууран бүтээгдэхүүн-2017” үзэсгэлэн эхэллээ2017 оны 10-р сарын 20. 11:28

Ерөнхий консул Э.Галбадрал Сан Франциско хотын даргатай уулзлаа2017 оны 10-р сарын 20. 11:15

Мод, модон материалын захуудад үзүүлэх сургалт хийв2017 оны 10-р сарын 20. 11:13

Путин: Эмэгтэй хүн ОХУ-ын ерөнхийлөгч болох боломжтой2017 оны 10-р сарын 20. 11:10

“Залуусаа нэмье” өдөрлөг болно2017 оны 10-р сарын 20. 10:44

Малын хулгайг илрүүллээ2017 оны 10-р сарын 20. 10:42

Батаарын андууд

Хэн юу жиргэв

Санал болгох