Сархад савнаасаа бусдыг "дийлдэггүй"

2017 оны 9-р сарын 27. 09:50

Шороонд сааралтсан хар хүрмээ гөвөх аядахдаа тэнцвэр алдан унасан залуу газраар нэвсийх хогон дундаас арайхийн бослоо. Энэ удаад хүрмээ гөвөх гэж хичээсэнгүй. Харин шонг налж байгаад сорви болсон гараараа халтартсан царайгаа илэх аж. Ийш тийш хэсэг харж, амандаа ямар нэг зүйлийг бувтнаж байснаа хашаа налан тэнтэр тунтар алхсаар булан тойрлоо. Түүний энэ байдал хүмүүст содон санагдаагүй бололтой. Хажуугаар нь өнгөрөхдөө архины эхүүн үнэр, бохир байдлаас нь сэжиглэж хамраа дарах охидыг эс тооцвол түүнийг хүн гэж анзаарах хүн алга.

Ийм үзэгдлийг хотын төв вокзалын урд байрлах “Уянга” хүнсний дэлгүүрийн ойр хавиас харж болно. Мөн ‘‘тасарч’’ унаад тавтайхан хурхираад нойрсох нэгэнтэй ч тааралдана. Ийнхүү хэвтэх тэдэн рүү хогоо хээв нэг шидчих, эсвэл дээгүүр нь гишгэлээд гарах хүмүүс ч бий. Яагаад гэвэл тэд “архичин”. Харин хэн ч харсан мэдлэг боловсролтой, амьдралын боломжтой, өнгө зүс сайтай нэгнийг бол “архичин” гэж хэзээ ч хэлдэггүй.

Олон хүн өөрт тохиолдсон бэрхшээл, гуниг, зовлон зэргээ мартахын тулд архи уудаг гэх. Архи ууснаар хүний ой ухаан самуурч, өөрт тохиолдсон бэрхшээлээ мартдаг байна. Гэвч маргааш өглөө сэрэхэд урьдын бэрхшээлүүднь хэвээрээ л байдаг. Тиймээс архи гэгч ундаа хүний амьдралыг бэрхшээл, зовлон гунигаас ангижруулж чаддаггүй аж.

Архины хамааралтай хүн гэх хэнийг хэлэх вэ?

Саяхныг хүртэл архидалтыг хувь хүний ёс суртахуунтай холбон тайлбарлаж архичин хэмээн нэрийдэн ад шоо үзэж нийгмээс тусгаарлах зэргээр тэдэнд зэмлэл шийтгэл хүлээлгэсээр ирсэн. Өнөөдөр шинжлэх ухаан үүнийг хүмүүсийн эрүүл мэндийн асуудал болгон тайлбарлаж байна. Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төв /СЭМҮТ/-ийн нэгэн мэргэжилтний хэлснээр “Согтууруулах ундааны төрлийн зүйлийг байнга хэтрүүлэн хэрэглэснээр хүний бие махбодь оюун санаа түүнээс хамааралтай болж улмаар сэтгэц, зан үйлд өөрчлөлт орохыг архины шалтгаант сэтгэц, зан үйлийн өвчин гэж нэрлэдэг. Уг өвчнөөр согтууруулах ундааны хэрэглээндээ хяналт тавьж чаддаггүй хүмүүс өвчлөх магадлал өндөр байдаг. Мэргэжил, боловсрол, мэдлэг чадвар, нас хүйс хамаарахгүйгээр энэхүү өвчинд нэрвэгдэж болно” гэв.

Архины асуудалтай хүний эргэн тойронд хэрүүл маргаан, айдас түгшүүр, эмх замбараагүй байдал, сэтгэл гутрал гэх мэт таагүй үзэгдлүүд дагалдаж явдаг аж.Бид орон гэргүй, гудамж талбайд архи уудаг хүмүүсийг л архины хамааралтай хүмүүс гэж ойлгодог. Харин амьдралын боломжтой хүмүүс өөрийгөө архины асуудалтай болсон гэдгээ хүлээн зөвшөөрөх нь ховор байдаг аж. “Надад ажил төрөл, гэр орон, найз нөхөд, мөнгө төгрөг бүгд байна. Тиймээс би архины асуудалтай биш” хэмээн өөртөө болон өрөөл бусдад үгүйсгэн тайлбарлах хандлага элбэг тохиолддог. Түүнчлэн би бусдын адил уудаг, нийтээрээ, нийгмээрээ л ууж байна гэж тайлбарлах явдал ч ажиглагддаг. Үүнд тэмдэглэлт олон баяр ёслол нөлөөлдөг аж.

ДЭМБ архидан согтуурсны улмаас согтох, хордох, архинд донтох євчтэй болохоос гадна зvрхний титэм судасны євчин, тархинд цус харвах, чихрийн шижин, элэгний хатуурал, улаан хоолой, элэгний хавдар, эпилепси, осол гэмтэл зэрэг 60 гаруй євчин архидалтай холбоотой байна гэж vзэж байна. Насанд хvрэгсдийн 51.2 хувь нь архийг хэтрvvлэн хэрэглэж байгаагийн найман хувь нь эмэгтэйчvvд байна. Мөн манай оронд сvvлийн 15 жилд архинд донтох өвчний эзлэх хувь 2.7 дахин өссөн аж. Хордлогын яаралтай тусламжийн vндэсний тєвийн албан ёсны мэдээ баримтаас vзэхэд сvvлийн таван жилд, жил бvр архины цочмог хордлого бvхий 180-200 өвчтөн ирж тусламж авч байгаагийн зургаан хувь нь нас барсан байна.

Архидалт нь хувь хүний хүрээнээс хальж гэр бүлийн бүх гишүүдийг давхар сэтгэл санааны хямралд оруулж улмаар өвчлүүлдэг. Нэг өвчтөний цаана 60 хүн санаа зовсон, айсан, зовнилтой хүмүүс байдаг гэсэн судалгаа гарчээ.

Архины хамаарлаас гарах арга зам бий юу?

Архины хор хөнөөлийг бууруулах, нийгэмд нүүрлээд байгаа энэ тахлыг бага ч гэсэн "эдгэрүүлэх" гэж хичээж зорьж байгаа хүмүүс олон бий. Гэвч алхам тутамд халаасан дахь хэдээ царайчлах манай нийгэмд архины эсрэг сурталчилгаа ч бас өнөөх мөнгө хэмээгч "ноёнтон"-оос болоод үр дүнд хүрэхгүй байна. Хөрөнгө мөнгө зарахгүй гэсэндээ ч тэр үү, бид өнөөх хэдэн архи уудаг хүмүүсээ ад үзээд, архи ууж болохгүй, "чи бол архичин" гээд тусыг эс олов. Архидалт багассангүй харин ч нэмэгдсээр. Тиймээс одоо арай өөр өнцгөөс нь харж, архи уулаа гэж үглэх биш, архины хор хөнөөлийн талаар ойлгуулж, зөв боловсрол олгоход анхаарал хандуулах нь чухал аж.

Мөн согтууруулах ундааны татварыг өндөрсгөж, спиртийн төрлийн зүйлийг мэдээллийн хэрэгслээр сурталчлахгүй байх, архинд донтогсдын эмчилгээ, эдгэрлийн төвүүдийг олноор нээн ажиллуулах зэрэг зайлшгүй шаардлагатай байгаа юм.
Гадны жишээ дурьдахад Польш улс 1980-аад онд архины эсрэг үндэсний хэмжээний хөтөлбөр боловсруулаад, архинаас авдаг онцгой албан татварынхаа гурав хүрэхгүй хувийг зарцуулсан байна. Ганц Польш ч биш, Дани, Герман зэрэг олон орон энэ аргаар архидалтыг тодорхой хэмжээнд буруулсан аж.

Г.Хулан



Нэг л LIKE бидэнд хангалттай


LIKE дараарай, баярлалаа

Сэтгэгдэл бичих

Анхааруулга

Уншигч танд дээрх мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой соёлч боловсон, зүй зохистой хэлэлцүүлэг үүсгэх, хувийн үзэл бодлоо илэрхийлэх боломжийг олгож байна.
Та сэтгэгдэл бичихдээ дараах хэдэн зүйлийг анхаарна уу!
  • Аливаа зүйлд санал, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх нь ардчилсан чөлөөт нийгмийн зарчим хэдий ч өөрийн эрх нь бусдын эрх ашгаар хязгаарлагдаж байдаг тул Та бусдад хүндэтгэлтэй хандаж, зөвхөн тухайн мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой саналаа илэрхийлнэ үү.
Дэлгэрэнгүй...

Уншигчдын сэтгэгдлүүд   [ 4 ]

2017 оны 10-р сарын 8. 00:05Зочин - [183.177.98.***]

Телевизээр пивоны сурталчилгаа зогсоо зайгүй гарах юм үүнийгболиулах арга хэмжээ авмаар байна.

2017 оны 9-р сарын 28. 02:16Зочин - [109.12.71.***]

7 honog uusangui tsaash uuhgui baiy gej bodson bolovch diilsengui uuchilaarai

2017 оны 9-р сарын 27. 12:38Зочин - [202.179.24.**]

Биеээрээ туулсан хүн байна. Архинаас гарна гэж байдаггүй юм билээ. Харин 1 хоног, нэг сар, нэг жил ч гэсэн уухгүйбайвал л тэр хүнд хэрэгтэй. Зургаан жил уугаагүй хүн нэг уугаад л урьд ямар байсан, "шартдаг, донтдог, эрдэг, тэнэдэг" яг л тэр байдалруу гаа эргээд ордог юм. Харин залуучуудыг л нэмж архинд оруулахгүй байх юм бол, одоо байгаа архичид яахав дээ 15-20 жилийн дараа дууссан л байна шүү дээ.

2017 оны 9-р сарын 27. 10:41Зочин - [150.129.140.***]

arhi amidraliin daisan shuu

Шинэ мэдээИх уншсанИх сэтгэгдэлтэй

Амьтан, ургамлыг хамгаалах чиглэлээр цахим сургалт боллоо40 минут 13 секундын өмнө

Төрийн тусгай албан хаагчдын нэгдсэн эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлдэг боллоо41 минут 36 секундын өмнө

Тайванийн Засгийн газраас оюутнуудад тэтгэлэг олгов1 цаг 4 минутын өмнө

"Арилжааны банкуудаас 220 тэрбумыг авна"1 цаг 23 минутын өмнө

УИХ-ын тогтоолын төслийг анхны хэлэлцүүлгээр баталлаа1 цаг 31 минутын өмнө

Хүүхэлдэйн театрын “Гайхамшигт хайрцаг” тоглолт болно1 цаг 37 минутын өмнө

Гай авчирч мэдэх гоёл чимэглэлүүд2 цагийн өмнө

Малын генетик нөөцийн тухай хуулийн төслийг баталлаа2 цаг 16 минутын өмнө

“Цахим эрүүл мэнд” үндэсний зөвлөлдөх уулзалт боллоо2 цаг 18 минутын өмнө

Өмнөд Суданд үүрэг гүйцэтгэж байгаа алба хаагчид мэндчилгээ ирүүлжээ2 цаг 20 минутын өмнө

6 настай дагавар охиноо хүчиндсэн этгээдэд 18 жилийн ял оноолоо2 цаг 21 минутын өмнө

Хүнсний ногооны үйлдвэрлэлийг дэмжих төслийн гэрээг үзэглэв2 цаг 29 минутын өмнө

"Смарткар" системээс автотээврийн таван төрлийн үйлчилгээ авна2 цаг 32 минутын өмнө

“Үр дүнд суурилсан хөтөлбөр”-ийг ХХААХҮ-ийн салбарт хэрэгжүүлнэ2 цаг 37 минутын өмнө

АТҮТ-ийн хэлтсийн даргын өрөөнөөс 20 сая төгрөг хураан авчээ2 цаг 42 минутын өмнө

Ж.Батзандан: УИХ-ын гишүүдийн ихэнх нь барьцаанд байна3 цаг 28 минутын өмнө

Улаанбаатарт өдөрт 930 гаруй автобус иргэдэд үйлчилдэг3 цаг 31 минутын өмнө

“Өндөр нарийвчлалтай чадал ба чанарын хэмжил” сургалтад хамрагдав3 цаг 47 минутын өмнө

“Залуучуудын хөгжлийн төв”-ийн мэргэжилтнүүдийг чадавхижуулж байна3 цаг 52 минутын өмнө

21 аймгийн удирдлагуудыг хамруулсан цахим хуралдаан боллоо3 цаг 56 минутын өмнө

Шилжилт хөдөлгөөний хязгаарлалт бодит үр дүнд хүрчээ3 цаг 59 минутын өмнө

Элчин сайд С.Баярыг эгүүлэн татах шийдвэр гарчээ4 цаг 6 минутын өмнө

ХХААХҮЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга ажлаасаа чөлөөлөгджээ4 цаг 9 минутын өмнө

М.Шумахерын биеийн байдлыг нууцалсаар байна4 цаг 12 минутын өмнө

Сайд Д.Цогтбаатар хоёр талын уулзалтууд хийлээ4 цаг 18 минутын өмнө

В.Путин хэвлэлийн хуралд хэрхэн бэлтгэж байна вэ?4 цаг 20 минутын өмнө

Л.Болд: Миний нэр төрийг сэргээж өгөхийг хүсч байна4 цаг 28 минутын өмнө

С.Баяр АТГ-ын "бай" мөн үү?4 цаг 33 минутын өмнө

УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан хандивын данс нээлээ4 цаг 55 минутын өмнө

21 аймгийн удирдлагуудыг хамруулсан цахим хуралдаан боллоо5 цаг 24 минутын өмнө

Амны хөндийн эрүүл ахуй мөрдөх найман зөвлөмж5 цаг 27 минутын өмнө

Таван настай охиныг хүчирхийлсэн хойд эцэгт 18 жилийн ял оноолоо5 цаг 30 минутын өмнө

Шилжилт хөдөлгөөний хязгаарлалт бодит үр дүнд хүрчээ5 цаг 33 минутын өмнө

Эрүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газар байгууллаа5 цаг 38 минутын өмнө

Бусдыг архиар шахахгүй байхыг анхаарууллаа5 цаг 42 минутын өмнө

Гэр бүл, хүүхдийн хүчирхийллийн асуудлаар хэлэлцүүлэг зохион байгуулжээ5 цаг 44 минутын өмнө

Ирэх долоо хоногт хүйтний эрч эрс чангарна5 цаг 47 минутын өмнө

Б.Хурцын асуудлаар маргааш нээлттэй сонсгол явуулна5 цаг 50 минутын өмнө

Үйл явдлын хураангуй7 цаг 26 минутын өмнө

Улаанбаатарт 15 хэм хүйтэн7 цаг 27 минутын өмнө

Өнөөдөр гахай өдөр7 цаг 31 минутын өмнө

Н.Цэрэнбат сайд НҮБ-ын Байгаль орчны ассамблейд оролцов22 цаг 23 минутын өмнө

7.4 тэрбумыг татвараас чөлөөлөх хуулийн төсөл өргөн барив22 цаг 26 минутын өмнө

Хүчирхийллээс сэргийлэх ажилд олон нийтийн оролцоог нэмэгдүүлнэ22 цаг 33 минутын өмнө

Шилдэг гэрэл зургаар "Тамын зам" бүтээл шалгарав22 цаг 37 минутын өмнө

С.Амарсайхан: СӨБ-ын чухлыг дэлхий нийтээр хүлээн зөвшөөрч байна22 цаг 42 минутын өмнө

НИТХ-ын Тэргүүлэгчид хуралдав22 цаг 45 минутын өмнө

Хууль, тогтоомжийн хэрэгжилтийн талаар хэлэлцүүлэг болов22 цаг 52 минутын өмнө

Тавантолгойн нүүрс тээвэрлэлтийг зогсоолоо22 цаг 57 минутын өмнө

Торгуулийг онлайнаар төлөх smartcar.mn шинэчлэгдлээ23 цагийн өмнө

Гал түймэр унтраах автомашинуудын сэлбэг хэрэгслийг хүлээлгэн өглөө23 цаг 3 минутын өмнө

Ханиад томуу, хоолны хордлогоос сэргийлэх зөвлөмж23 цаг 6 минутын өмнө

Д.Сарангэрэл: Буруутай этгээдүүдээр нөхөн сэргээлт хийлгэх хэрэгтэй23 цаг 9 минутын өмнө

“Монголын төмөр зам”-ын Гүйцэтгэх захирлаар Б.Цэнгэлийг томилжээ23 цаг 17 минутын өмнө

300 айлын орон сууцыг дулаанд холбожээ23 цаг 20 минутын өмнө

Стандартчилалын тухай хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийлээ23 цаг 58 минутын өмнө

"Газрын тос боловсруулах үйлдвэр"-ийн төлөөлөгчид Энэтхэгт айлчлавӨчигдөр 17 цаг 02 минут

Нийслэлийн Онцгой байдлын газар 2017 оны ажлаа дүгнэвӨчигдөр 17 цаг 00 минут

Хан-Уул дүүргийн Онцгой байдлын хэлтэс тэргүүлэвӨчигдөр 16 цаг 58 минут

“Цалинтай ээж” хөтөлбөрийн журмыг боловсруулнаӨчигдөр 16 цаг 54 минут

Авто худалдааны цогцолбор хэвийн ажиллаж байнаӨчигдөр 16 цаг 27 минут

"Хамтарсан баг"-ийн уулзалт боллооӨчигдөр 16 цаг 18 минут

Б.Шижирбат ихэд "бухимджээ"Өчигдөр 16 цаг 14 минут

"Ерөнхийлөгчийн хууль санаачлах эрхийг хасна"Өчигдөр 15 цаг 51 минут

Уурын зуухуудыг буулгаж төвлөрсөн дулаанд холбох ажлыг эрчимжүүлнэӨчигдөр 15 цаг 46 минут

“Эмээлтийн хөнгөн үйлдвэрийн үйлдвэрлэл, технологийн парк”-ийг эрчимжүүлэх ажлын хэсэг хуралдлааӨчигдөр 15 цаг 42 минут

Менингококкт халдвараас сэргийльеӨчигдөр 15 цаг 37 минут

Шилдэг залуу эрдэмтдийг шагналааӨчигдөр 15 цаг 30 минут

Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах саналыг архивт хадгаллааӨчигдөр 15 цаг 27 минут

"1000 машины газрыг даруй чөлөөлөхийг шаардаж байна" гэвӨчигдөр 15 цаг 08 минут

"Автомашины гэрлийн тусгалыг өөрчлөх бэлдэцийг үнэгүй өгнө"Өчигдөр 15 цаг 05 минут

“Шилжин суурьшилтын үнэлгээний арга зүй” сургалт үргэлжилж байнаӨчигдөр 13 цаг 29 минут

Монгол Улс 30 сая тонн нүүрс экспортолжээӨчигдөр 13 цаг 23 минут

Д.Цогтбаатар ДХБ-ын Сайд нарын хуралд оролцож байнаӨчигдөр 13 цаг 20 минут

Уолтер Жэнкинс, Маруока Кэнжи нарыг Алтан гадас одонгоор шагнавӨчигдөр 13 цаг 17 минут

“Бөртэ чоно-2017”-ийн санал асуулга эхэллээӨчигдөр 12 цаг 52 минут

Хүүхэд 3 нас хүртлээ ээжийнхээ хажууд унтах ёстойӨчигдөр 12 цаг 47 минут

Сураггүй болсон иргэнийг эрэн хайх ажиллагааг зогсоожээӨчигдөр 12 цаг 38 минут

Хилийн боомтууд энэ сарын 29-нд амарнаӨчигдөр 12 цаг 36 минут

"Алтан бөмбөг"-ийн эзэд тодорлооӨчигдөр 12 цаг 29 минут

Багш нарын илүү цагийн хөлсийг өгнөӨчигдөр 12 цаг 21 минут

У.Хүрэлсүх: Цалин, тэтгэврийг шат дараатайгаар нэмэгдүүлнэӨчигдөр 12 цаг 12 минут

С.Баяр, С.Батболд нарын оффшорын асуудлыг шалгахаар болжээӨчигдөр 12 цаг 06 минут

Майданы аллагын үеэр хөлсний этгээдүүдэд мөнгө өгч байжээӨчигдөр 11 цаг 41 минут

Хар тамхины аюул хаалгаар ороод ирчихжээӨчигдөр 11 цаг 35 минут

Оросын тамирчид олимпод төрийн далбаатайгаа жагсанаӨчигдөр 11 цаг 23 минут

Агаарын бохирдолтой тэмцэх талаар хэлэлцэнэӨчигдөр 11 цаг 13 минут

Пиротехникийн хэрэгслийг худалдвал хариуцлага тооцноӨчигдөр 11 цаг 10 минут

ХАМАС Израилийн эсрэг гурав дахь бослого зарлавӨчигдөр 11 цаг 06 минут

Гарцан дээр хүүхэд мөргөсөн жолоочийг уучилжээӨчигдөр 10 цаг 52 минут

Утаа хүүхдүүдийн уушгийг "устгаж" дууслааӨчигдөр 10 цаг 44 минут

ҮЙЛ ЯВДАЛ: 248-р цэцэрлэгийн нээлт болноӨчигдөр 09 цаг 52 минут

Улаанбаатарт 13 хэм хүйтэнӨчигдөр 09 цаг 50 минут

Өнөөдөр нохой өдөрӨчигдөр 09 цаг 48 минут

“Шинэ санаа-Шилдэг инноваци” сэдэвт төслийн уралдаан зарлалаа2017 оны 12-р сарын 12. 19:20

Хуулийн төслийн үзэл баримтлалыг хэлэлцэхийг дэмжив2017 оны 12-р сарын 12. 18:34

Автомашины хаягдал баттерейн хор уршгийн талаар хэлэлцэв2017 оны 12-р сарын 12. 18:13

Аж үйлдвэрийн салбарын үйлдвэрлэл 11.8 их наяд төгрөгт хүрчээ2017 оны 12-р сарын 12. 18:09

Хугацаа нь дууссан хүнснээс болгоомжлохыг анхааруулав2017 оны 12-р сарын 12. 18:05

Гэр бүлээрээ хулгай хийдэг этгээдүүдийг шалгаж байна2017 оны 12-р сарын 12. 18:02

Батаарын андууд

Хэн юу жиргэв

Санал болгох