Сархад савнаасаа бусдыг "дийлдэггүй"

2017 оны 9-р сарын 27. 09:50

Шороонд сааралтсан хар хүрмээ гөвөх аядахдаа тэнцвэр алдан унасан залуу газраар нэвсийх хогон дундаас арайхийн бослоо. Энэ удаад хүрмээ гөвөх гэж хичээсэнгүй. Харин шонг налж байгаад сорви болсон гараараа халтартсан царайгаа илэх аж. Ийш тийш хэсэг харж, амандаа ямар нэг зүйлийг бувтнаж байснаа хашаа налан тэнтэр тунтар алхсаар булан тойрлоо. Түүний энэ байдал хүмүүст содон санагдаагүй бололтой. Хажуугаар нь өнгөрөхдөө архины эхүүн үнэр, бохир байдлаас нь сэжиглэж хамраа дарах охидыг эс тооцвол түүнийг хүн гэж анзаарах хүн алга.

Ийм үзэгдлийг хотын төв вокзалын урд байрлах “Уянга” хүнсний дэлгүүрийн ойр хавиас харж болно. Мөн ‘‘тасарч’’ унаад тавтайхан хурхираад нойрсох нэгэнтэй ч тааралдана. Ийнхүү хэвтэх тэдэн рүү хогоо хээв нэг шидчих, эсвэл дээгүүр нь гишгэлээд гарах хүмүүс ч бий. Яагаад гэвэл тэд “архичин”. Харин хэн ч харсан мэдлэг боловсролтой, амьдралын боломжтой, өнгө зүс сайтай нэгнийг бол “архичин” гэж хэзээ ч хэлдэггүй.

Олон хүн өөрт тохиолдсон бэрхшээл, гуниг, зовлон зэргээ мартахын тулд архи уудаг гэх. Архи ууснаар хүний ой ухаан самуурч, өөрт тохиолдсон бэрхшээлээ мартдаг байна. Гэвч маргааш өглөө сэрэхэд урьдын бэрхшээлүүднь хэвээрээ л байдаг. Тиймээс архи гэгч ундаа хүний амьдралыг бэрхшээл, зовлон гунигаас ангижруулж чаддаггүй аж.

Архины хамааралтай хүн гэх хэнийг хэлэх вэ?

Саяхныг хүртэл архидалтыг хувь хүний ёс суртахуунтай холбон тайлбарлаж архичин хэмээн нэрийдэн ад шоо үзэж нийгмээс тусгаарлах зэргээр тэдэнд зэмлэл шийтгэл хүлээлгэсээр ирсэн. Өнөөдөр шинжлэх ухаан үүнийг хүмүүсийн эрүүл мэндийн асуудал болгон тайлбарлаж байна. Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төв /СЭМҮТ/-ийн нэгэн мэргэжилтний хэлснээр “Согтууруулах ундааны төрлийн зүйлийг байнга хэтрүүлэн хэрэглэснээр хүний бие махбодь оюун санаа түүнээс хамааралтай болж улмаар сэтгэц, зан үйлд өөрчлөлт орохыг архины шалтгаант сэтгэц, зан үйлийн өвчин гэж нэрлэдэг. Уг өвчнөөр согтууруулах ундааны хэрэглээндээ хяналт тавьж чаддаггүй хүмүүс өвчлөх магадлал өндөр байдаг. Мэргэжил, боловсрол, мэдлэг чадвар, нас хүйс хамаарахгүйгээр энэхүү өвчинд нэрвэгдэж болно” гэв.

Архины асуудалтай хүний эргэн тойронд хэрүүл маргаан, айдас түгшүүр, эмх замбараагүй байдал, сэтгэл гутрал гэх мэт таагүй үзэгдлүүд дагалдаж явдаг аж.Бид орон гэргүй, гудамж талбайд архи уудаг хүмүүсийг л архины хамааралтай хүмүүс гэж ойлгодог. Харин амьдралын боломжтой хүмүүс өөрийгөө архины асуудалтай болсон гэдгээ хүлээн зөвшөөрөх нь ховор байдаг аж. “Надад ажил төрөл, гэр орон, найз нөхөд, мөнгө төгрөг бүгд байна. Тиймээс би архины асуудалтай биш” хэмээн өөртөө болон өрөөл бусдад үгүйсгэн тайлбарлах хандлага элбэг тохиолддог. Түүнчлэн би бусдын адил уудаг, нийтээрээ, нийгмээрээ л ууж байна гэж тайлбарлах явдал ч ажиглагддаг. Үүнд тэмдэглэлт олон баяр ёслол нөлөөлдөг аж.

ДЭМБ архидан согтуурсны улмаас согтох, хордох, архинд донтох євчтэй болохоос гадна зvрхний титэм судасны євчин, тархинд цус харвах, чихрийн шижин, элэгний хатуурал, улаан хоолой, элэгний хавдар, эпилепси, осол гэмтэл зэрэг 60 гаруй євчин архидалтай холбоотой байна гэж vзэж байна. Насанд хvрэгсдийн 51.2 хувь нь архийг хэтрvvлэн хэрэглэж байгаагийн найман хувь нь эмэгтэйчvvд байна. Мөн манай оронд сvvлийн 15 жилд архинд донтох өвчний эзлэх хувь 2.7 дахин өссөн аж. Хордлогын яаралтай тусламжийн vндэсний тєвийн албан ёсны мэдээ баримтаас vзэхэд сvvлийн таван жилд, жил бvр архины цочмог хордлого бvхий 180-200 өвчтөн ирж тусламж авч байгаагийн зургаан хувь нь нас барсан байна.

Архидалт нь хувь хүний хүрээнээс хальж гэр бүлийн бүх гишүүдийг давхар сэтгэл санааны хямралд оруулж улмаар өвчлүүлдэг. Нэг өвчтөний цаана 60 хүн санаа зовсон, айсан, зовнилтой хүмүүс байдаг гэсэн судалгаа гарчээ.

Архины хамаарлаас гарах арга зам бий юу?

Архины хор хөнөөлийг бууруулах, нийгэмд нүүрлээд байгаа энэ тахлыг бага ч гэсэн "эдгэрүүлэх" гэж хичээж зорьж байгаа хүмүүс олон бий. Гэвч алхам тутамд халаасан дахь хэдээ царайчлах манай нийгэмд архины эсрэг сурталчилгаа ч бас өнөөх мөнгө хэмээгч "ноёнтон"-оос болоод үр дүнд хүрэхгүй байна. Хөрөнгө мөнгө зарахгүй гэсэндээ ч тэр үү, бид өнөөх хэдэн архи уудаг хүмүүсээ ад үзээд, архи ууж болохгүй, "чи бол архичин" гээд тусыг эс олов. Архидалт багассангүй харин ч нэмэгдсээр. Тиймээс одоо арай өөр өнцгөөс нь харж, архи уулаа гэж үглэх биш, архины хор хөнөөлийн талаар ойлгуулж, зөв боловсрол олгоход анхаарал хандуулах нь чухал аж.

Мөн согтууруулах ундааны татварыг өндөрсгөж, спиртийн төрлийн зүйлийг мэдээллийн хэрэгслээр сурталчлахгүй байх, архинд донтогсдын эмчилгээ, эдгэрлийн төвүүдийг олноор нээн ажиллуулах зэрэг зайлшгүй шаардлагатай байгаа юм.
Гадны жишээ дурьдахад Польш улс 1980-аад онд архины эсрэг үндэсний хэмжээний хөтөлбөр боловсруулаад, архинаас авдаг онцгой албан татварынхаа гурав хүрэхгүй хувийг зарцуулсан байна. Ганц Польш ч биш, Дани, Герман зэрэг олон орон энэ аргаар архидалтыг тодорхой хэмжээнд буруулсан аж.

Г.Хулан



Нэг л LIKE бидэнд хангалттай


LIKE дараарай, баярлалаа

Сэтгэгдэл бичих

Анхааруулга

Уншигч танд дээрх мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой соёлч боловсон, зүй зохистой хэлэлцүүлэг үүсгэх, хувийн үзэл бодлоо илэрхийлэх боломжийг олгож байна.
Та сэтгэгдэл бичихдээ дараах хэдэн зүйлийг анхаарна уу!
  • Аливаа зүйлд санал, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх нь ардчилсан чөлөөт нийгмийн зарчим хэдий ч өөрийн эрх нь бусдын эрх ашгаар хязгаарлагдаж байдаг тул Та бусдад хүндэтгэлтэй хандаж, зөвхөн тухайн мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой саналаа илэрхийлнэ үү.
Дэлгэрэнгүй...

Уншигчдын сэтгэгдлүүд   [ 4 ]

2017 оны 10-р сарын 8. 00:05Зочин - [183.177.98.***]

Телевизээр пивоны сурталчилгаа зогсоо зайгүй гарах юм үүнийгболиулах арга хэмжээ авмаар байна.

2017 оны 9-р сарын 28. 02:16Зочин - [109.12.71.***]

7 honog uusangui tsaash uuhgui baiy gej bodson bolovch diilsengui uuchilaarai

2017 оны 9-р сарын 27. 12:38Зочин - [202.179.24.**]

Биеээрээ туулсан хүн байна. Архинаас гарна гэж байдаггүй юм билээ. Харин 1 хоног, нэг сар, нэг жил ч гэсэн уухгүйбайвал л тэр хүнд хэрэгтэй. Зургаан жил уугаагүй хүн нэг уугаад л урьд ямар байсан, "шартдаг, донтдог, эрдэг, тэнэдэг" яг л тэр байдалруу гаа эргээд ордог юм. Харин залуучуудыг л нэмж архинд оруулахгүй байх юм бол, одоо байгаа архичид яахав дээ 15-20 жилийн дараа дууссан л байна шүү дээ.

2017 оны 9-р сарын 27. 10:41Зочин - [150.129.140.***]

arhi amidraliin daisan shuu

Шинэ мэдээИх уншсанИх сэтгэгдэлтэй

Цагаан сарын түүх13 цаг 51 минутын өмнө

Шороон нохой жилийн жилээ даах засал номууд15 цаг 12 минутын өмнө

Голомт, Төрийн банк ажиллаж байна15 цаг 28 минутын өмнө

Өндөржүүлсэн бэлэн байдлын зэрэгт шилжин ажиллаж байна15 цаг 32 минутын өмнө

“Нарантуул” худалдааны төв хоёрдугаар сарын 23-ныг хүртэл амарна15 цаг 38 минутын өмнө

Улаанбаатарт 10-12 хэм хүйтэн байна.16 цаг 35 минутын өмнө

Японы уран гулгагч Юзүрү Ханю Пёнчан 2018-д Алтан медаль хүртлээӨчигдөр 17 цаг 57 минут

Э.Содномпилжээ Дэлхийн цомд өрсөлдөнөӨчигдөр 17 цаг 55 минут

Иргэдийн санал, гомдлыг тусгай дугаарт авч байнаӨчигдөр 17 цаг 53 минут

Гэмт хэрэг, түгжрэлгүй сар шинийн баяр болж байнаӨчигдөр 17 цаг 51 минут

Тайра Бэнкс: Би дахин тээгч эхийн тусламжтай хүүхэдтэй болно2018 оны 2-р сарын 17. 13:46

Улс орнууд "ЦАГААН САР"-аа хэрхэн тэмдэглэдэг вэ?2018 оны 2-р сарын 17. 13:38

Пёнчан-2018: Медведева дэлхийн дээд амжилт тогтоон ялалт байгууллаа2018 оны 2-р сарын 17. 13:31

Зурхайчдын төлөгт нохой жил хэрхэн буув?2018 оны 2-р сарын 17. 11:25

Олны танил эрхэмүүдийн энэ жилийн гоёл2018 оны 2-р сарын 17. 11:15

Сайн малчин, тариаланч, фермерүүд шагналаа гардан авлаа2018 оны 2-р сарын 17. 11:04

Төрийн өндөрлөгүүдийн сар шинийн гангараа2018 оны 2-р сарын 17. 11:03

Пёнчан 2018: Өнөөдөр болох тэмцээний хуваарь2018 оны 2-р сарын 17. 10:58

Нийтийн тээврээр үнэ төлбөргүй үйлчлүүлээрэй2018 оны 2-р сарын 17. 10:54

Ням гаригт НӨАТ-ын сугалаа шинэчилсэн журмаар явагдана2018 оны 2-р сарын 17. 10:50

Б.Лхагвасүрэн: Монголын төр, түмэндээ баярласнаа илэрхийлэхийн ялдамд сар шинэдээ сайхан шинэлэхийн ерөөл дэвшүүлье2018 оны 2-р сарын 17. 10:46

Нийслэлийн засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч С.Батболд мэндчилгээ дэвшүүллээ2018 оны 2-р сарын 17. 10:44

760 алба хаагч та бидний амар амгалангийн манаанд ажиллаж байна2018 оны 2-р сарын 17. 10:42

Эрүүл мэндийн байгууллагууд 24 цаг бэлэн байдалд ажиллаж байна2018 оны 2-р сарын 17. 10:41

Шинийн 3-ныг дуустал нэгдүгээр эгнээгээр зорчиж болно2018 оны 2-р сарын 17. 10:39

Банкууд хэзээ хэрхэн ажиллах вэ2018 оны 2-р сарын 17. 10:35

Цас орж, явган шуурга шуурч, хүйтрэнэ2018 оны 2-р сарын 17. 10:33

Шороон нохой жилийн 12 жилтний төөрөг, засал2018 оны 2-р сарын 17. 09:14

Сар шинийн барилдаанд улсын харцага Б.Бат-Өлзий түрүүллээ2018 оны 2-р сарын 15. 21:02

Д.Чойжамц: Битүүний өдөр хүн бүр гурван зүйлийг л чухалчлан анхаарах хэрэгтэй2018 оны 2-р сарын 15. 15:34

Уяачдад улсын цол хүртээлээ2018 оны 2-р сарын 15. 14:20

Шүүгч, ажилтнуудад шагнал гардууллаа2018 оны 2-р сарын 15. 14:10

Хүчит бөхийн барилдаан эхэллээ2018 оны 2-р сарын 15. 14:05

Олны танил эрхмүүд хэрхэн "валентиндсан" бэ?2018 оны 2-р сарын 15. 14:01

Нийтийн тээвэр шинийн 3-ныг дуустал үнэгүй үйлчилнэ2018 оны 2-р сарын 15. 13:40

Нийслэлийн удирдлагууд Гүсэн түгийн мандал өргөлөө2018 оны 2-р сарын 15. 13:38

Гол дээгүүр гарахгүй байхыг анхааруулав2018 оны 2-р сарын 15. 13:37

Бөхийн барилдаан 12:00 цагт эхэлнэ2018 оны 2-р сарын 15. 13:28

Баярын өдрүүдэд өрхийн эмнэлгүүд 10-16 цагт ажиллана2018 оны 2-р сарын 15. 13:05

Өнөөдөр 4, 9-өөр төгссөн автомашин хөдөлгөөнд оролцохгүй2018 оны 2-р сарын 15. 12:58

Ерөнхий сайд сар шинийн мэндчилгээ дэвшүүллээ2018 оны 2-р сарын 15. 12:54

Шинийн хоёрноос цасан шуурга шуурч, хүйтрэхийг анхааруулав2018 оны 2-р сарын 15. 12:33

АМГТГ болон Сангийн яамны ТНБ-ийн даргыг томиллоо2018 оны 2-р сарын 15. 12:24

ОБЕГ өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжлээ2018 оны 2-р сарын 15. 12:17

Цагаан сар ба эрх чөлөө2018 оны 2-р сарын 15. 12:08

Сар шинээр бага насны хүүхдийг үнсэхгүй байхыг зөвлөж байна2018 оны 2-р сарын 15. 11:57

НИТХ-ын дарга С.Амарсайхан мэндчилгээ дэвшүүллээ2018 оны 2-р сарын 15. 11:43

Салат, зуушийг ширээн дээр хоёр цагаас илүү бүү байлга2018 оны 2-р сарын 15. 11:26

Зээлийн хүүгийн дээд хязгаар тогтоох тухай төслийг боловсруулж дуусчээ2018 оны 2-р сарын 15. 11:21

Ким Жон Уныг элэглэгч хөгжөөн дэмжигчдийг бухимдуулав2018 оны 2-р сарын 15. 11:01

Худалдаа, үйлчилгээний газруудын ажиллах цагийн хуваарь2018 оны 2-р сарын 15. 10:46

Баяраар 700 сонсогч эргүүл, хамгаалалтад үүрэг гүйцэтгэнэ2018 оны 2-р сарын 15. 10:41

Битүүлэх ёсон2018 оны 2-р сарын 15. 10:19

Сар шинийн баяраар дугаарын хязгаарлалт үйлчлэхгүй2018 оны 2-р сарын 15. 10:17

Гал тахиа жилд болсон гол онцлох үйл явдлууд2018 оны 2-р сарын 15. 10:13

Хохирогчийн биеэс илэрсэн эс Д.Гантулгынхтай таарчээ2018 оны 2-р сарын 15. 09:41

Улаанбаатарт 13 хэм хүйтэн2018 оны 2-р сарын 15. 09:34

Өнөөдөр битүүний өдөр2018 оны 2-р сарын 15. 09:30

Нийт хүүхдийн 80 хувьд хүүхдийн мөнгө олгоно2018 оны 2-р сарын 14. 18:54

Цанын тамирчид "Пёнчан 2018"-д уралдах бэлтгэлээ хангаж байна2018 оны 2-р сарын 14. 18:51

Бишкек хотод Монгол Улсын ЭСЯ нээн ажиллуулахыг дэмжив2018 оны 2-р сарын 14. 18:47

Шороон нохой жилийн зүг, мөр гаргах зурхай2018 оны 2-р сарын 14. 18:33

Бүх нийтийн эрх зүйн боловсролыг дээшлүүлэх хөтөлбөр хэрэгжүүлнэ2018 оны 2-р сарын 14. 18:10

Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн төслийг УИХ-д өргөн мэдүүлнэ2018 оны 2-р сарын 14. 18:07

ТЕГ 597 иргэнд архивын үйлчилгээ үзүүлжээ2018 оны 2-р сарын 14. 17:39

Ажилгүй иргэдийн тоо буурчээ2018 оны 2-р сарын 14. 17:31

Төрийн золголт шинийн 1-ний 09.00 цагт эхэлнэ2018 оны 2-р сарын 14. 17:27

Эдийн засгийн чөлөөт бүс байгуулах хөтөлбөрийг хэлэлцэнэ2018 оны 2-р сарын 14. 17:19

Хан-Уул дүүргийн эрүүл мэндийн төвүүдэд агаар цэвэршүүлэгч өглөө2018 оны 2-р сарын 14. 17:15

Малын зүй бус хорогдол тав дахин өсчээ2018 оны 2-р сарын 14. 17:06

Нийслэлийн орон сууц, дэд бүтцийг хөгжүүлэх дэд хөтөлбөрийг батлахыг дэмжив2018 оны 2-р сарын 14. 16:43

Г.Мөнх-Очир: Нислэгийн бүх дүрэм, журам цусаар бичигдсэн байдаг2018 оны 2-р сарын 14. 16:14

НИТХ-ын төлөөлөгч Ц.Одонтунгалаг зөвлөмж гардуулав2018 оны 2-р сарын 14. 16:07

Д.Нанжид, Ж.Бүрэнбэх нар Ардын жүжигчин цол хүртлээ2018 оны 2-р сарын 14. 16:02

Н.Учрал тойргийнхоо ахмадуудыг хүлээн авч уулзав2018 оны 2-р сарын 14. 15:53

Төсвийн тэнцэл 114.2 тэрбум төгрөгийн ашигтай гарчээ2018 оны 2-р сарын 14. 15:51

Олон нийтийн дэд зөвлөл ажиллаж эхэллээ2018 оны 2-р сарын 14. 15:47

Д.Бэхбат Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн боллоо2018 оны 2-р сарын 14. 15:45

Автобуснуудад их цэвэрлэгээ хийлээ2018 оны 2-р сарын 14. 14:12

“Эрдэнэс Монгол” группийн ТУЗ-ын даргаар Б.Бат-Эрдэнэ томилогджээ2018 оны 2-р сарын 14. 13:58

Даатгалын багц дүрмийн төслийн талаар хэлэлцэв2018 оны 2-р сарын 14. 13:50

Орхон, Булган аймгийн улсын аваргуудад шагнал гардуулав2018 оны 2-р сарын 14. 13:45

Ойгоос зулзаган мод шилжүүлэн суулгах талаар хэлэлцэв2018 оны 2-р сарын 14. 13:38

Д.Сарангэрэл: Эмч нараа шат ахисан сургалтад хамруулах төлөвлөгөөтэй байна2018 оны 2-р сарын 14. 13:32

Өрхийн сарын дундаж орлого 950 мянган төгрөг байна2018 оны 2-р сарын 14. 13:26

Хөгжлийн бэрхшээлтэй 100 мянган хүнээ дэмжиж, туслахыг уриалав2018 оны 2-р сарын 14. 13:19

Газар эзэмших дуудлага худалдааны анхны үнийг шинэчлэн баталжээ2018 оны 2-р сарын 14. 13:13

Монгол Улсын эдийн засаг 2017 онд 5.1 хувиар өсчээ2018 оны 2-р сарын 14. 12:53

“МИАТ"-д хөндлөнгийн аудитын шалгалт хийж эхэлжээ2018 оны 2-р сарын 14. 12:50

Хогоор бүтээсэн баримлууд2018 оны 2-р сарын 14. 12:43

Баяраар дүүргийн нэгдсэн эмнэлгүүд 24 цагаар ажиллана2018 оны 2-р сарын 14. 12:28

Элчин сайдын яам нээх тухай хэлэлцэнэ2018 оны 2-р сарын 14. 12:05

Хуурамч мөнгөөр гүйлгээ хийх гэж байгаад баригджээ2018 оны 2-р сарын 14. 11:40

С.Амарсайхан газрын албаны дарга нартай газрын маргааны асуудлыг хэлэлцэв2018 оны 2-р сарын 14. 11:32

МСНЭ дүрэмдээ өөрчлөлт оруулж, шинэ удирдлагаа сонгов2018 оны 2-р сарын 14. 11:24

Гэгээн хайрын баярын өдөр2018 оны 2-р сарын 14. 11:19

Их юм бодох нь эрүүл мэндэд муу гэнэ2018 оны 2-р сарын 14. 10:59

Ким Чен Уны дүү нийгмийн сүлжээнд айдас төрүүлэв2018 оны 2-р сарын 14. 10:50

Хариуцлагагүй эрчүүдээс болж ээжүүд шоронд орж, үр нь өнчирсөөр байх уу?2018 оны 2-р сарын 14. 10:36

Ан-148 нисэх онгоц сүйрсэн тухай эхний дүгнэлт гарчээ2018 оны 2-р сарын 14. 10:27

Батаарын андууд

Хэн юу жиргэв

Санал болгох