Гучин гэр бүл монголчуудын дайсан уу?

2017 оны 11-р сарын 13. 11:14

Арван жилийн өмнөхтэй харьцуулбал Монгол улсын жилийн төсөв 5-6 дахин тэлсэн нь ердөө ганц салбараас хамааралтай нь уул уурхай. Ашигт малтмал, газрын тосны газрын мэдээгээр, 2016 оны эхний есөн сарын байдлаар Монгол Улсын ДНБ 17.2 их наяд төгрөг байсны 2.9 их наяд нь уул уурхайн салбарынх байжээ. Мөн үед улсын хилээр 3.7 тэрбум ам.долларын үнэлгээ бүхий бүтээгдэхүүн экспортод гарснаас 3.2 их наяд ам.долларынх нь уул уурхайн гаралтай бүтээгдэхүүнд ногдож байсан байна.

Монгол Улсын эдийн засагт уул уурхайн салбар ийнхүү давамгай байр сууь эзлэхэд 2006 оноос дэлхийн зах зээл дэх ашигт малтмалын бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийн үечлэл таарсан нь нөлөөлснийг дурдах хэрэгтэй. Уул уурхайн бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийн оргил үед нэг тонн зэс 10000 ам.доллар, нүүрс 300 ам.доллар хүрч байсан. Чухам энэ үед л Монголын эдийн засаг 17 хувиар өсч, дэлхийн хэмжээний мэдээ болж билээ.

Гэхдээ энэ байдал удаан үргэлжлээгүй бөгөөд энэ салбарын зарим бүтээгдэхүүнд ногдуулсан 68 хувийн татвар, залгуулаад энэ салбар дахь гадаадын хөрөнгө оруулалтыг зохицуулах зорилгоор гаргасан хууль зэрэг нь уул уурхайд орж ирсэн гадаадын хөрөнгө оруулагчдын үргээсэн. Энэ үргэлтийн үе нь эрдсийн бүтээгдэхүүний дэлхийн зах зээлийн үнэ унахтай давхацсан юм. Эцсийн үр дүнд нь уул уурхайн экспортоос хамааралтай байсан Монголын эдийн засаг уналтын байдалд ороод байгааг бид харж байна.

Монгол Улс уул уурхайн салбараа нээж, энд маш их хэмжээний мөнгө эргэлддэг болсонтой зэрэгцэн энэ салбар улс төрийн тэмцлийн дэвсгэр сэдэв болсон нь үнэн. Энэ салбараар дамжин хөрөнгөө арвижуулсан, энэ салбарыг ашиглан улс төрийн имиж, карьераа босгосон аль аль нь өнөөдөр бий.

Сүүлийн үеийн үйл явдлуудыг харахад уул уурхайн салбар дахин халуун сэдэв болж байна. Шинээр сонгогдсон Ерөнхийлөгч Монголын баялгийг цөлмөж буй 30 гэр бүл байгаа, тэдэнтэй тэмцэнэ гэдгээ албан тушаалаа авсан өдрөөс мэдэгдсэн бөгөөд тэмцлээ эхлүүллээ.

Юун түрүүнд, энэ 30 гэр бүлд хамаарна гэж үзэн шинэ Засгийн газрын Сангийн сайдаар томилогдсон Ч.Хүрэлбаатарын томилгоонд хориг тавьсан ч УИХ хүлээж авсангүй, харин өнгөрсөн долоо хоногт энэхүү 30 гэр бүлтэй холбоотой асуудлыг шалгах болсноо Улсын Ерөнхий прокурорын газар мэдээллээ

Уг албан мэдээг бүрэн эхээр нь хүргэвэл “Сүүлийн үед УИХ-ын нэр бүхий гишүүдээс УИХ-ийн чуулганы нэгдсэн хуралдаан дээр яригдаж олон нийтэд тархаад байгаа “..Монгол Улсын Үндсэн хуульд Монгол Улсын газар, түүний хэвлий, ой ус, амьтан ургамал болон байгалийн бусад баялаг гагцхүү ард түмний мэдэлд төрийн хамгаалалтанд байна гэж заасан байхад төрийн байгууллагаас ашигт малтмалын лицензийг хууль бусаар олгож, бусдад шилжүүлсний улмаас... лицензээр баяжсан хэсэг бүлэг бүхий хүмүүс буюу 30 гэр бүл байна” гэх мэдээлэлд Нийслэлийн прокурорын газраас 2015 онд шинэчлэн батлагдсан Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар гэмт хэргийн шинжтэй эсэхийг шалгуулахаар хэрэг бүртгэлийг нээжээ.

Дээрх хэргийг тал бүрээс шуурхай бүрэн шалгуулж, хэргийн бодит байдлыг тогтоох, гэмт хэрэг үйлдсэн хүн, хуулийн этгээдийг олж тогтоох ажлыг эрчимжүүлэх зорилгоор Улсын Ерөнхий Прокурорын газраас мөрдөн шалгах хэд хэдэн байгууллагын мөрдөгчдийн хамтарсан ажлын хэсэг байгуулж шалгах шийдвэрийг гарганажиллаж байна” гэжээ.

Уул уурхайн лиценз олголт өнөөг хүртэл хуулийн хүрээнд явж ирсэн. Хэрэв санаж байгаа бол лиценз авах гэж Ашигт малтмалын газрын үүдэнд дугаарлан хонож, компаниуд бие хамгаалагч хэмээн бөхчүүдийг аваачин зодоон хүртэл хийж байсан түүх бий. Хуулийн дагуу хамгийн түрүүлж өргөдөл өгсөн иргэн хэн ч байсан уг лицензийг авах эрхтэй байсан учраас хүч хэрэглэн дайрч ордог байсан. Чухам 2000 оны эхээр лиценз олголт хавтгай явагдсан бөгөөд Ашигт малтмалын газраас лицензийн шилжилт, хөдөлгөөний мэдээллийг сонины хэдэн нүүр дамнуулан мэдээлдэг байсан, хуулийн дагуу. Тэр үед лиценз олголтыг ийнхүү хавтгайруулан олгож, зарим нэг компани, хувь хүнд их хэмжээгээр төвлөрч байгааг сануулан бичсэн хэвлэлийн газрыг шүүхэд өгч буруудаж байсан тохиолдол ч бий. Харин одоо лицензийн шилжилт хөдөлгөөн багассан нь энэхүү лиценз аль хэдийнэ очих хүмүүсийнхээ гарт очсон хэрэг. Очих хүмүүс гэдэг нь хаана ямар нөөц бүхий орд байгааг мэддэг уул уурхай, геологийн салбарынхан, мөн эрх мэдэлтнүүд гэсэн үг.

Лиценз олголтыг цэгцлэх гэж оролдож байсан. Монгол Улсын дөрөв дэх Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж лиценз олгох ажлыг хэдэн жилээр зогсоож байсан. Өнгөрсөн жилээс цаг үетэйгээ нийцүүлэн цахимаар олгохоор шийдсэн ч энэ ажил нь удаа дараа бүтэлгүйтсэн юм.

Өнгөрсөн наймдугаар сард явагдах ёстой байсан цахим олголтыг эдүгээ хууль, тагнуулын байгууллага шалгаж байна. Байгалийн баялгийн ашиглалтаа эмх цэгцэнд оруулах нь нэг хэрэг. Харин сайхан зорилгын ард өөр санаа агуулаагүй гэдгийг яаж мэдэх вэ? 30 гэр бүл намнах ажил эхэлж байгаа нь 30-аад оны хэрэг гэдэгтэй ойр сонсогдоод байгаа биш гэж үү? Сүүлийн үед өрнөөд байгаа хийрхлийн дор эдийн засгийн гол салбараа татаад унагавал яах вэ?

Мэдээж мөнгөтэй болсон салбар улс төр, эрх мэдэл рүү нөлөөлөх оролдлого хийж эхэлсэн. XIX зууны сүүл үеэс АНУ-д төмөр замын сүлжээг хувийн компаниуд барьж эхэлснээр төр энэ салбарын лоббиг сөрж дийлэхээ больсон байдаг. Гэхдээ төмөр зам барьсан компани болгон ашигтай байгаагүй. Хүн ам олноор төвлөрсөн, аж үйлдвэр төвлөрсөн газруудыг холбосон ашигтай төмөр замыг том, мөнгөтэй компаниуд л барьж чадаж байсан. Бараа үйлдвэрлэгчид, ялангуяа хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн борлуулагчид төмөр замынханд ихээхэн шулуулж, хэлсэн үнээр бараагаа тээвэрлэхээс өөр аргагүй байдалд хүрч байсан.

АНУ-ын Засгийн газар төрдөө, төмөр замын компаниудад ч ашигтай байх хувилбарыг олохыг хичээж, төрөөс зохицуулах гэж оролдож байсан нь буруудаж байсан түүхтэй. Энэ зөрчил бараг 100 жил үргэлжилсэн байдаг. Гэхдээ мөнгө их олж байгааг нь яллах, ад үзэх замаар шийдээгүй юм. Яагаад гэвэл хувийн өмч яллах үзэл угаасаа өнөөгийн АНУ-ыг тунхаглагчдын цусанд байгаагүй.

Харин манай 30 гэр бүлийн хэрэг нэг эхэлбэл хар мөртэй байх аюултай. Яагаад гэвэл өнөө цагийн монголчууд бидний цусанд хувийн өмчийг үзэн ядах, мөнгөтэй хүнийг адлах үзэл коммунизмаас уламжлан шингээстэй бий. Энэ цус шинэчлэгдэн сэлбэгдэх хугацаа ч болоогүй байгаа нь болгоомжлол төрүүлж байгаа юм.

Д.Нарантуяа

Эх сурвалж: News.mn


Нэг л LIKE бидэнд хангалттай


LIKE дараарай, баярлалаа

Сэтгэгдэл бичих

Анхааруулга

Уншигч танд дээрх мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой соёлч боловсон, зүй зохистой хэлэлцүүлэг үүсгэх, хувийн үзэл бодлоо илэрхийлэх боломжийг олгож байна.
Та сэтгэгдэл бичихдээ дараах хэдэн зүйлийг анхаарна уу!
  • Аливаа зүйлд санал, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх нь ардчилсан чөлөөт нийгмийн зарчим хэдий ч өөрийн эрх нь бусдын эрх ашгаар хязгаарлагдаж байдаг тул Та бусдад хүндэтгэлтэй хандаж, зөвхөн тухайн мэдээ, нийтлэлтэй холбоотой саналаа илэрхийлнэ үү.
Дэлгэрэнгүй...

Уншигчдын сэтгэгдлүүд   [ 3 ]

2017 оны 11-р сарын 13. 17:34Зочин - [103.212.119.**]

дайсан хулгайч луйварчид нам дамнасан төрд гарсан бүлэг ху ж аа цагаач луйварчид

2017 оны 11-р сарын 13. 16:38Зочин - [182.160.33.**]

Энэ 30 гэр бүл шударга бусаар хулгай хийж баяжсан тул Монголын дайсан

2017 оны 11-р сарын 13. 12:00Зочин - [103.57.92.**]

хувийн өмчийг үзэн ядсандаа биш шудрага бус байгаад асуудал байгаа юм эрх мэдэлтэнгүүд эрх мэдлээ ашиглаж давуу байдал олж ,хужль хүчний байгууллагатай үгсэн нийлсэн олсон орлогоосоо татвар төлөхгүй офшордсон нь ариун явдал уу

Шинэ мэдээИх уншсанИх сэтгэгдэлтэй

Чили-Монголын парламентын бүлэг байгуулагдана6 минут 57 секундын өмнө

Пентагон АНУ-ын цэргийн гол өрсөлдөгчдийг нэрлэжээ15 минут 14 секундын өмнө

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга генералуудтай уулзав31 минут 38 секундын өмнө

"Оюутолгой"-д олнооороо анхаарсан долоо хоног44 минут 29 секундын өмнө

Сар шинээс өмнө насны хишгийг олгоно1 цаг 30 минутын өмнө

Хүйтний эрч эрс чангарахыг анхааруулав1 цаг 33 минутын өмнө

Улаанбаатарт 20 хэм хүйтэн1 цаг 36 минутын өмнө

Өнөөдөр хулгана өдөр1 цаг 37 минутын өмнө

Тост, Тосон Бумбын нурууг ухахаа зогсоохыг шаардав18 цаг 28 минутын өмнө

“Бүтээлч сэтгэлгээ” сэдэвт сургалт боллоо18 цаг 33 минутын өмнө

“Сүхбаатарт үйлдвэрлэв” үзэсгэлэн нээлтээ хийлээ18 цаг 34 минутын өмнө

Д.Сарангэрэл: Өвөлжилт хүнд сумдад түргэн тусламжийн машин олгоно18 цаг 38 минутын өмнө

“ДМЮ” клубийн 16 хүртэлх насны баг ФУАШТ-ий аварга боллоо18 цаг 43 минутын өмнө

Хүчтэй цасан шуурга шуурахыг анхаарууллаа19 цаг 28 минутын өмнө

"2018 онд 15-39 насны хүмүүсийг эрт илрүүлэг үзлэгт хамруулна"19 цаг 31 минутын өмнө

Энэ онд 28 төрлийн өвчнийг эх орондоо эмчилдэг болно19 цаг 36 минутын өмнө

Рио Тинто компанийн төлөөлөгчөөр Д.Мөнхтүшиг ажиллахаар болжээ20 цаг 18 минутын өмнө

Донорын тухай хуулийг шинэчлэн баталлаа20 цаг 21 минутын өмнө

Ц.Оюунбаатар: О.Баасанхүү МАХН-ын гишүүн биш болсон20 цаг 24 минутын өмнө

"Сахиусан тэнгэр"-үүдийн сайхан харагддаг гол нууц20 цаг 37 минутын өмнө

Хөрөнгийн зах зээлд өсөлт гарч, 2011 оны түвшнээс давлаа20 цаг 46 минутын өмнө

“Элэг бүтэн монгол” хөтөлбөрийн үр дүнг танилцуулав20 цаг 55 минутын өмнө

Аймгуудад өвс, тэжээл хүргэхээр боллоо20 цаг 58 минутын өмнө

Өмнөговь аймагт цагаан зээрээс шүлхий өвчин илэрчээ21 цаг 2 минутын өмнө

Тэтгэврийн доод хэмжээг 280 мянган төгрөг байхаар шинэчлэн тогтоов21 цаг 32 минутын өмнө

"Цаашид хуурамч мэдээлэлд автахгүй байх нь чухал" гэв21 цаг 38 минутын өмнө

"Сургуулийн орчин дахь хүүхэд хамгааллын бодлого" төсөл амжилттай хэрэгжив22 цаг 14 минутын өмнө

Дөрөвдүгээр сарын 1-нд бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлнэ22 цаг 29 минутын өмнө

ХУД-ийн Боловсролын хэлтэст итгэмжлэл олголоо22 цаг 33 минутын өмнө

"Ганцмод” боомт хэвийн ажиллаж эхэлжээ22 цаг 35 минутын өмнө

Монгол Улсыг хар жагсаалтаас гаргах нь зөв гэж шийджээ22 цаг 43 минутын өмнө

Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг ШХАБ-ын уулзалтад урьжээ22 цаг 46 минутын өмнө

О.Баасанхүүг МАХН-ын даргаар бүртгэх боломжгүй гэж үзжээ22 цаг 49 минутын өмнө

“Заалны хөл бөмбөг”-ийн тэмцээн болноӨчигдөр 13 цаг 50 минут

Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатарын захидлыг гардуулавӨчигдөр 13 цаг 48 минут

Зам тээврийн осолд бага насны 12 хүүхэд өртжээӨчигдөр 13 цаг 31 минут

Тэтгэврийн хэмжээг нэмэгдүүлэх тухай хэлэлцэнэӨчигдөр 13 цаг 25 минут

PDAC-2018 чуулганд уул уурхайн салбарын төлөөлөгчид оролцоноӨчигдөр 13 цаг 08 минут

Монголын 3х3 сагсан бөмбөгийн баг ДАШТ-д оролцоноӨчигдөр 13 цаг 06 минут

Д.Тэрбишдагва: Тагнуул, цагдаа оруулаад Оюутолгойг шалгаяӨчигдөр 12 цаг 59 минут

Нийслэлийн ажлын хэсэг Сүхбаатар дүүрэгт ажиллаж байнаӨчигдөр 12 цаг 34 минут

Агаарын бохирдлыг бууруулах газрын даргаар Б.Цацралыг томиллооӨчигдөр 12 цаг 29 минут

Ууттай цай аюултай болох нь нотлогдовӨчигдөр 12 цаг 28 минут

Moody's Монголын зээлжих зэрэглэлийг ахиулавӨчигдөр 12 цаг 15 минут

Гар утас жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд аюултай нь нотлогджээӨчигдөр 12 цаг 11 минут

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Давосын чуулга уулзалтад оролцох уу?Өчигдөр 11 цаг 48 минут

ҮУПК үнэт эдлэлийн дархан бэлтгэх танхимтай боллооӨчигдөр 11 цаг 45 минут

Саун, массажны газраас 20 биеэ үнэлэгчийг илрүүлжээӨчигдөр 11 цаг 39 минут

22 мянган иргэний мэдээлэл зөрчилтэй байнаӨчигдөр 11 цаг 34 минут

Ерөнхий сайд чуулганд мэдээлэл хийнэӨчигдөр 11 цаг 15 минут

Үндэсний бөхийн шилдэг 16 бөх маргааш хүч үзнэӨчигдөр 10 цаг 59 минут

Умард Солонгосын цөмийн зэвсгийн тоог шинжээчид гаргажээӨчигдөр 10 цаг 52 минут

Ази, Номхон далайн орнуудын чуулганд УИХ-ын төлөөлөгчид оролцож байнаӨчигдөр 10 цаг 48 минут

Казахстанд автобус шатаж, 52 хүн амиа алджээӨчигдөр 10 цаг 42 минут

МАХН-ын дарга хэн болох эсэх нь шийдэгдэнэӨчигдөр 10 цаг 36 минут

ОХУ цөмийн зэвсэг хориглох тухай гэрээнд нэгдэхээс татгалзавӨчигдөр 10 цаг 24 минут

Гурван жилийн цэргийн алба бидэнд хэрэгтэй юу?Өчигдөр 10 цаг 07 минут

Тос, Тосон Бумбын нурууг ухсан талаар мэдээлнэӨчигдөр 09 цаг 33 минут

Хүйтний эрч чангарахыг анхааруулавӨчигдөр 09 цаг 31 минут

Өнөөдөр гахай өдөрӨчигдөр 09 цаг 28 минут

“Монгол Данжуур”-ын гэрэлт хөшөөг ЮНЕСКО-д бүртгэжээ2018 оны 1-р сарын 18. 19:17

Булган аймагт өвөлжилтийн байдал хүндэрсэн байна2018 оны 1-р сарын 18. 19:14

Нийслэлд 2018-2019 онд хийгдэх бүтээн байгуулалтууд2018 оны 1-р сарын 18. 19:04

Хөнгөлөлттэй эмийн жагсаалтыг шинэчлэх ажил үргэлжилж байна2018 оны 1-р сарын 18. 18:59

Аврагч мазаалай цэцэрлэгээр аялав2018 оны 1-р сарын 18. 18:54

Буриад Улсын тэргүүн цахилгаан эрчим хүч тогтмол нийлүүлэх сонирхлоо илэрхийлэв2018 оны 1-р сарын 18. 18:52

17 дугаар цэцэрлэгийг засварлах хөрөнгийг "Өвсний Үндэс" хөтөлбөрөөс шийдвэрлэв2018 оны 1-р сарын 18. 18:34

Замын цагдаагийн уулзвар гүүрэн гарцын замын ажил эхэлнэ2018 оны 1-р сарын 18. 18:15

“Сургах зүйн боловсрол олгох” сургалт болж байна2018 оны 1-р сарын 18. 17:52

Албан хаагчдыг хөрөнгө, орлогоо мэдүүлэх сургалтад хамруулав2018 оны 1-р сарын 18. 17:50

Цэргийн бүртгэл 80 хувьтай байна2018 оны 1-р сарын 18. 17:18

"Мансууралгүй ирээдүй бидний сонголт" сургалт боллоо2018 оны 1-р сарын 18. 17:15

Алт олборлож байгаад амиа алджээ2018 оны 1-р сарын 18. 16:55

Ким Кардашиан охинтой болжээ2018 оны 1-р сарын 18. 16:49

Банкны тухай хууль болон холбогдох тогтоолын төслүүдийг батлав2018 оны 1-р сарын 18. 16:42

Б.Батнасан: Газрын хэлэлцүүлэгт оролцохыг иргэддээ уриалж байна 2018 оны 1-р сарын 18. 16:34

Нийтийн тээврийн хөгжлийн асуудлаар хэлэлцэж байна2018 оны 1-р сарын 18. 16:31

Бага насны хүүхдүүдийг дээрэмддэг бүлэг этгээдийг баривчилжээ2018 оны 1-р сарын 18. 16:14

Барилгын зураг төсөл боловсруулах үйлчилгээг цахимаар авдаг боллоо2018 оны 1-р сарын 18. 15:58

"Чингэлэгт даруулчихаад 11 сая төгрөг төлнө гэж бодсонгүй"2018 оны 1-р сарын 18. 15:37

Хакүхо М.Даваажаргал Хацү башёг өнжинө2018 оны 1-р сарын 18. 15:34

Нөлөөллийн үнэлгээ хийх ажлын хэсэг дүгнэлтээ танилцуулна2018 оны 1-р сарын 18. 15:32

Багахангай дүүргийн эрүүл мэндийн төвтэй танилцав2018 оны 1-р сарын 18. 15:31

Усанд осолдсон хүүг эрэн хайсаар байна2018 оны 1-р сарын 18. 15:25

Дахин төлөвлөлтөөс хохирсон иргэд НИТХ-ын даргад хандлаа2018 оны 1-р сарын 18. 15:20

"Эрдэнэтийн 39 хувийг хэдэн луйварчид авахыг эсэргүүцэж байна"2018 оны 1-р сарын 18. 15:10

Оюу Толгой зэсийн баяжмалаа нийлүүлж чадахгүйд хүрчээ2018 оны 1-р сарын 18. 13:34

Цаасан дээр байгуулсан газрын тосны үйлдвэр хэзээ босох вэ?2018 оны 1-р сарын 18. 13:21

НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн хоригийн жагсаалтад өөрчлөлт оржээ2018 оны 1-р сарын 18. 13:16

Багш нар тогтвортой хөгжлийн асуудлаар чуулж байна2018 оны 1-р сарын 18. 13:13

Агаарын бохирдлыг бууруулахад Буриадууд хамтран ажиллана2018 оны 1-р сарын 18. 13:06

Г.Өсөхбаяр нарын таван уулчин Аконкагуа оргилыг зорив2018 оны 1-р сарын 18. 12:56

Монгол кино төсөл “Азийн кино хөрөнгө оруулалтын форум”-д өрсөлдөнө2018 оны 1-р сарын 18. 12:49

“Аж үйлдвэрийн мэдээллийн нэгдсэн цахим сан”-тай болно2018 оны 1-р сарын 18. 12:23

"Гадаадын банк орж ирэх бүрэн бололцоотой гэж үзэж байна"2018 оны 1-р сарын 18. 12:19

Жанжин клубээс төмөр зам доогуур Дүнжингаравын авто замтай холбох ажил хийгдэнэ2018 оны 1-р сарын 18. 12:12

Төрөхөөсөө 40 минутын өмнө л жирэмсэн гэдгээ мэджээ2018 оны 1-р сарын 18. 11:36

“Булган” голын мөсөн дээр хүүхэд тоглож байгаад осолджээ2018 оны 1-р сарын 18. 11:20

УИХ-ын дарга М.Энхболд Вьетнам Улсыг зорилоо2018 оны 1-р сарын 18. 11:16

Их Британид ганц бие хүмүүсийн асуудал эрхэлсэн сайдтай болжээ2018 оны 1-р сарын 18. 11:08

Батаарын андууд

Хэн юу жиргэв

Санал болгох