Айдас

Өнөөдөр манай улсад айдас гэдэг хадны мангаад эзэмдүүлээгүй хүн байхгүй. Хөгшид маргааш талх,эм хоёроо авч чадахгүй гэж, хүүхдүүд гоё зүстэй ч хортой хоол,тоглоомонд хордоно гэж, ээж аав хүүхэд минь орой мэнд гэртээ ирж чадах болов уу гэж, малчид хулгайч, банк хоёрт малаа алдана гэж, бизнесүүд зээлийн хүү, төгрөгийн үнэгүйдэл хоёрт сөхөрнө гэж, улс төрчид нэр хүнд унана, хор найрахгүй гэж, замын цагдаа хар малгай минь зохихгүй гэж, сэжигтэн гүтгүүлж, дарамтлуулна гэж, ялтан хэн нэгэнд алуулна гэж, байцаагч ядуу сэжигтэнг яах вэ гэж, прокурор гүтгэж дийлэхгүй бол яанаа гэж, шүүгч олигархи, мафийн даалгаврыг хөсөрдүүлбэл дуусаа гэж гэх мэтээр хэвлий дэх ургаас төрийн гурван өндөрлөг хүртэлх бүх хүн маш их айдастайн дээр буянт мал сүрэг минь ч бурханлаг уул ус,газар шороо минь ч мөхлийн ирмэг дээр ирсэн айдсаа үгээр биш ашиг шим, аашаараа илэрхийлнэ.

Хорин жилийн өмнө “бар” болно гэж бэлэгшээсэн. Үүний тулд эхлээд “барын зулзага хөөрхөн бамбар” мэндлэх ёстой гэж зарим нь онож, онгирч бичсэн. Гэвч болсон амьтан нь өнөөдөр “Бамбар” биш“, Бар” бүр ч биш харин “Матар” бишүү. Манай эх орон дээр гэмгүй бүхнийг залгиж хөнөөгөөд гэмтэй бүхнээс өөрийгөө нууцалдаг араншинтай аюулт матар хэвтээд сөнөөж байна. Матрын ам нь бүхнийг залгигч олигархи гадаадын луйварчин хоёр, гэдэс нь тэдний ходоод, сүүл нь бохир ялгадсыг нь нялзааж бузартаад зүдэрч байгаа жирийн ард түмэн, дөрвөн хөл нь дээрхээ даадаггүй шахам өртэй эдийн засаг. Гэдэс нь томрохын хирээр хөл нь сөхөрнө. Эцэст нь матар дэлбэрээд тэмбэржүржиг. ”Матар” “Бар” болох уу?.

Энэ бүхнийг үл нуршин дараах хэдэн үгийг бичив.

Алдарт Америкийн алдарт иргэнийг тун ч мэргэнээр “хулхинд” нь нам буудаад хөнөөсөн гэж зарим худалдагдсан хэвлэлүүдэд худалдагдсан сэтгүүлчдийн нотолж,зарим нь илт гуйвуулан тааж,зарим нь хар тамхины мафийн аймшигт этгээдүүдийн захиалгаар эцэстээ бүгд талхныхаа төлөө гүжирдэн бичээд олныг залхаасаар дөжирч байгаа Чулуунбаатар овогтой Баттуулын хэргийг 2014 оны 5 дугаар сар 7-ны өдөр улсын дээд шүүх хянаж шийдэв.

Дээд шүүхийн танхмийн хонгилын хананд эзэн Чингисийн суут үгийг тэнгэрийн сумаар шигтгэсэнд би мөргөөд танхимд оров.Тэр үгийг алдхан биедээ шингээсэн гэгддэг эрхэм хүндэт шүүгчдийг ажиглатал “Мэргэн” бишээ “Аймхай” гэмээр сүр сүлдгүй шүүгчдийн царайг хараад би гутрав.

Тэдэнд монгол зүрх эр зориг,хийморь,цог золбоо хамгийн гол нь Монгол улсын дээд шүүхийн шүүгчид заавал байх ёстой шударга ариун чанар байсангүй. Гөлөлзөж харц нь далдирсан тэд / Нямжав, Батцэрэн, Эрдэнэбалсүрэн, Цогт, Батэрдэнэ /халширч болгоомжилсон нь илт.Эрхэлсэн ажилдаа бусдын биш өөрийн сонирхолтой, өөрийнхөө толгойгоор урамтайхан ажиллаж ард олондоо хүндлэгдэн шагшигдаад цол, гавьяа, суудал гурвыг луйвраар биш түмэн олноосоо хүртэж сайн сайхан бүхнийг цогцлуулж амьдрах боломж тэдэнд хамгийн их байгаа билээ. Шүүгч Ганзориг, Уранчимэг нар байсан бол ч гэж горьдсон. Шүүх бүрэлдэхүүнийг хэнбугай хэрхэн шийдэж томилдог нь маш ноцтой. Гэтэл:

Эргэлзээ 1. Прокурор Наранчимэг “Нисэхийн гааль үнэрч нохойгоороо бас дэлхийд â„–1 багажаар хоёр жил гаруйн өмнө буюу 2012 оны 1-Ñ€ сарын 5-ны өдөр зөвхөн Жон Мартин Кийныг төгс төгөлдөр шалгаад түүнээс хар тамхины үнэр ч илрээгүй гэж айлдсан нь үнэн болов уу?.
Эргэлзээ 2. Эрхэм таван шүүгчийн ядаж нэгнийх нь ч амнаас “Хар тамхи” гэдэг хоёрхон үг ган хийгээгүйн учир тэд хэнээс ухаангүй айж хэний атганд чичирч байдгийнх вэ?.
Эргэлзээ 3. Яллагч “Өс хонзон” гэсэн зүйл анги эргэлзээтэй гэснийг таван шүүгч сонсоогүйн учир юу вэ?.
Эргэлзээ 4. Маахарын Жаргалан нар захиалж төрсөн эгч Хулангаараа удирдуулан хорих 461-Ñ€ ангийн “төлөөлөгч” гэдэг албан тушаалтай төрийн албан хаагч ахмад цолтой Төмөртогоогийн Алтантамир гэдэг “алт” шиг хүүхний харигдогсодтойгоо нийлж үйлдсэн аймшигт цуврал дарамт,тарчлаалтын үр дүнгээ эмхэлж бичсэн тодорхойлолт гэгчийг яллагч Наранчимэг гол иш үндэс болгоод яллах дүгнэлтээ үйлдэн сонордуулсныг?.
Эргэлзээ 5.Яллагч шоконд ороод үгээ хянах чадваргүй болсон үедээ байцаагч Манлайбаярын сэтгэж зохиомжилсон зураглалын дагуу “хөтлөгдөж” үнэнээс илэрхий гажиж өчсөн өчгийг туйлын үнэн өчиг мөн гэснийг?
Эргэлзээ 6. Арван мянган доллар бүгд / Маахарын Жаргаланд Жон Мартин Кийнийг эхний 6 сар суулгаж амьдруулах орон сууцны түрээсийн үнэнд өгсөн 3 000 000 гурван сая төгрөг ороод / тэр даруйдаа зарцуулагдаад дууссан байхад “Шунахайн сэдэлтээр” гэдэг зүйл анги хэвээрээ түүнийг огт тоож нягтлахгүй байгаад гэх мэт олон ноцтой баримтын хажуугаар эрхэм хүндэт шүүгчид нүдээ анин чихээ бөглөөд өнгөрсөн юм даа. Сүүлчийн хоёр “Эргэлзээ”-г үгүйсгээд орхивол Баттуул гэдэг охин “Ангийн том буугаар тас харанхуй шөнө дунд нэг бол 60 метрийн зайнаас, хоёр бол 25 метрийн зайнаас, гурав бол суудал дээр нь нэгийн галтай буугаар “шүршиж” алдарт Америк орны элит сэргэлэн офицер хүнийг гөрөөлөн агнаж алаагүй” нь туйлын үнэнээрээ нотлогдчих гээд байсан тул эрхэм хүндэт мэргэн цэцэн тэгээд Монгол улсын дээд шүүхэд ердөө шигшмэл наймхан тоотой байдаг шүүгч авгай нар сүйрэх бололтой. Тэд сүйрвэл эх орон сүйрэх боловуу? яах бол.
Шүүхийн шат дээшлэх тутам занал,дарамт хоёр,ялзрал,их зан хоёр ихэссэний учир охин бид хоёр айж байна. Айдсын эх оронд бид түгшүүртэйхэн хоног төөрүүлж байна. Сайхан эх орон,сайхан монгол хүн хоёр ийм болжээ. Яах вэ?. Ийм жигшүүртэй, аймшигтай цаг үеийг “айдас”,”хүйдэс” биш гэхүү?. Монгол түмний заяа тавилан өөдрөг байдагсан.
Н.Чулуунбаатар. 2014 оны 5 дугаар сарын 8.