Малчдын санал асуулгыг програмаар боловсруулсан дүнгээс

ХААИС-ИТСД.Уранбайгал, Б.Мөнхжаргал, Э.Даваадулам

SPSS програмаар малчдын санал асуулгыг боловсруулсан дүнгээс

Судалгаанд 4079 малчин оролцсоны 21,9 % нь 35 хүртэл насныхан,33,1% нь 36-45 насныхан, 37,1% нь 46-аас дээш насныхан байна.

Та хэдэн настай вэ?
		Та хэдэн настай вэ?					Total
		18 хүртэл	19-25	26-35	36-45	46-аас дээш
Аймаг	Дундговь	0	1	11	18	15	45
	Завхан	9	0	81	142	148	380
	Орхон	0	0	8	12	29	49
	Өмнөговь	1	9	46	75	69	200
	Сүхбаатар	4	0	35	44	36	119
	Сэлэнгэ	0	4	50	71	124	249
	Төв	3	1	41	83	106	234
	Увс	0	4	44	79	115	242
	Ховд	10	0	71	118	157	356
	Баян-Өлгий	0	2	49	100	139	290
	Хэнтий	2	2	83	149	122	358
	Баянхонгор	11	6	120	182	181	500
	Булган	14	0	33	76	77	200
	Говьсүмбэр	0	0	17	24	34	75
	Дархан-Уул	1	0	17	34	40	92
	Дорноговь	2	3	12	17	12	46
	Дорнод	6	12	70	128	109	325
Total		63	44	788	1352	1513	3760

Хүснэгт 1. Судалгаанд оролцогчдын ерөнхий мэдээлэл

Бид 10 бүлэг, нийт 61 асуулт бүхий санал асуулгыг боловсруулсан бөгөөд малчдын бүтээгдэхүүн, түүхий эдээ борлуулж орлого олох байдал, цаашид аж ахуйгаа хэрхэн эрхлэх талаар асуултуудад төвлөрөн энэхүү илтгэлээ бичлээ.

Та цаашид мал аж ахуйгаа тогтвортой эрхлэж амьдрах уу?
		Frequency	Percent	Valid Percent	Cumulative Percent
Valid	Тийм	3147	77.2	88.7	88.7
	Үгүй	203	5.0	5.7	94.4
	Мэдэхгүй	198	4.9	5.6	100.0
	Total	3548	87.0	100.0
Missing	System	531	13.0
Total		4079	100.0

Хүснэгт 2. Цаашид мал аж ахуйгаа эрхлэх хүсэлтэй

Та цаашид мал аж ахуйгаа тогтвортой эрхлэж амьдрах уу гэсэн асуултад судалгаанд оролцогчдын 88,7 хувь нь тийм гэж хариулсан байгаа нь малчид өөрсдийн амьжиргаа, амьдралын хэв маягтаа сэтгэл хангалуун байгаа гэж үзэж болох юм.

Таны маллаж буй малын тоо, ашиг шим нь танай өрхийн амьжиргааг хангаж чадаж байна уу?
		Frequency	Percent	Valid Percent	Cumulative Percent
Valid	Тийм	2428	59.5	64.8	64.8
	Үгүй	1250	30.6	33.3	98.1
	Мэдэхгүй	71	1.7	1.9	100.0
	Total	3749	91.9	100.0
Missing	System	330	8.1
Total		4079	100.0

Хүснэгт 3. Өрхийн амьжиргааг хангаж байгаа эсэх

Таны маллаж буй малын тоо, ашиг шим нь танай өрхийн амьжиргааг хангаж чадаж байна уу? гэсэн асуултад судалгаанд оролцогчдын 59,9% нь тийм гэж хариулсан нь тэд хангалттай тооны малтай, эсвэл мал нь ашиг шим сайтай байгааг илэрхийлж байна.

Өрхийн хэрэгцээнээс илүүдэл бүтээгдэхүүн, түүхий эдээ боломжийн үнээр зах зээлд борлуулж чаддаг уу?
		Frequency	Percent	Valid Percent	Cumulative Percent
Valid	Тийм	2228	54.6	59.4	59.4
	Үгүй	1410	34.6	37.6	97.0
	Мэдэхгүй	113	2.8	3.0	100.0
	Total	3751	92.0	100.0
Missing	System	328	8.0
Total		4079	100.0

Хүснэгт 4. Бүтээгдэхүүн, түүхий эдээ борлуулах байдал

Өрхийн хэрэгцээнээс илүүдэл бүтээгдэхүүн, түүхий эдээ боломжийн үнээр зах зээлд борлуулж чаддаг уу? гэсэн асуултад нийт судалгаанд оролцогчдын 54,6 % нь тийм гэж хариулсан байна. Энэ асуудлыг аймаг бүрээр авч үзвэл Ховд аймгийн малчдаас бусад нь боломжийн үнээр борлуулж чаддаг байна. Гэвч Ховд, Баян-Өлгий, Хэнтий аймгаас судалгаа өгсөн малчдын 41-51% нь үгүй гэж хариулсан байгаа нь зах зээлд хүрэхэд тээврийн болон хадгалалтын зардал өндөр байдгаас шалтгаалан ихэвчлэн хотноосоо борлуулж байгааг илэрхийлж байна.

График 1. Бүтээгдэхүүн, түүхий эдээ борлуулах байдал, аймгаар, хувиар

Мал аж ахуйн бүтээгдэхүүн, түүхий эдийн борлуулалтаас ашиг олж, хуримтлал үүсгэх боломжтой юу гэсэн асуултад судалгаанд оролцогчдын 49,3% нь тийм, 41,4% нь үгүй эсвэл мэдэхгүй гэж, 9,3% нь хариулаагүй байна.

Мал аж ахуйн бүтээгдэхүүн, түүхий эдийн борлуулалтаас өөр орлого олох боломжтой юу? гэсэн асуултад 42,9% нь тийм, 37,2 % нь үгүй, 10,3% нь мэдэхгүй гэж хариулсан бол 9,5% нь хариулаагүй байна.

Та эрчимжсэн суурин мал аж ахуйг хөгжүүлэх хүсэлтэй байна уу?
		Frequency	Percent	Valid Percent	Cumulative Percent
Valid	Тийм	2598	63.7	69.3	69.3
	Үгүй	794	19.5	21.2	90.5
	Мэдэхгүй	358	8.8	9.5	100.0
	Total	3750	91.9	100.0
Missing	System	329	8.1
Total		4079	100.0

Хүснэгт 5. Эрчимжсэн суурин мал аж ахуйг хөгжүүлэх хүсэлтэй

Судалгаанд оролцсон малчдын 63,7% нь буюу ихэнхи нь нутаг дэвсгэрийн харъяаллаас үл хамааран эрчимжсэн суурин мал аж ахуй эрхлэх хүсэлтэй байгааг 5-р хүснэгтээс харж болно.

Энэ асуудлыг аймаг тус бүрээр авч үзвэл дараах байдалтай байна.

График 2. Суурин мал аж ахуйг хөгжүүлэх хүсэлтэй, аймгаар, хувиар

Танай нутагт эрчимжсэн суурин мал аж ахуй эрхлэх боломжтой юу?
		Frequency	Percent	Valid Percent	Cumulative Percent
Valid	Тийм	2265	55.5	60.8	60.8
	Үгүй	916	22.5	24.6	85.4
	Мэдэхгүй	546	13.4	14.6	100.0
	Total	3727	91.4	100.0
Missing	System	352	8.6
Total		4079	100.0

Хүснэгт 6. Эрчимжсэн мал аж ахуй эрхлэх боломж

Судалгаанд оролцсон малчдын 55,5% нь өөрсдийн нутагтаа эрчимжсэн мал аж ахуйг хөгжүүлэх боломжтой гэж үзэж байна.

Энэ асуудлыг аймгаар авч үзвэл График 3.-т үзүүлсэн байдалтай байна.

График 3. Эрчимжсэн аж ахуй эрхлэх чиглэл

Дүгнэлт

1. Судалгаанд оролцсон малчдын ихэнхи нь өөрсдийн аж ахуйгаар амьжиргаагаа хангаад, бүтээгдэхүүн, түүхий эдээ зах зээлд борлуулан хуримтлал үүсгэх боломжтой учир цаашид энэхүү аж ахуйгаа эрхлэнэ гэж үзэж байна.
2. Малчдын дийлэнхи хувь нь суурин мал аж ахуй эрхлэх хүсэлтэй төдийгүй, тухайн орон нутгаа эрчимжсэн суурин мал аж ахуй эрхлэх боломжтой гэж хариулжээ.
3. Баян-Өлгий, Баянхонгор, Завхан, Дорнод, Сэлэнгэ, Увс, Ховд аймгийн малчид эрчимжсэн аж ахуй хөгжүүлэхийг ихээр дэмжсэн байна.
4. Аймгаар авч үзвэл Баян-Өлгий аймгийн малчид мах, сүүний чиглэлээр үхэр, хонины аж ахуйг, Баянхонгор аймгийн малчид мах, сүүний чиглэлийн үхэр, Дорнод, Завхан, Сэлэнгэ, Ховд аймгийн малчид бүх төрлийн малын эрчимжсэн аж ахуйг, Төв аймгийн малчид сүүний чиглэлийн үнээний эрчимжсэн аж ахуй байгуулахыг дэмжсэн байна.