Та зөв хөгширч байна уу? Эдгээр энгийн сорилоор өөрийгөө шалгаарай

Ирээдүйн эрүүл мэндийг урьдчилан таамаглах боломжгүй ч өнөөгийн хүч чадал, тэсвэр, зүрх судасны чадавх, тэнцвэр ямар түвшинд байгааг үнэлэх хэд хэдэн энгийн сорил бий. Эдгээр үзүүлэлтүүд нь урт наслах, бие даан амьдрах чадвартай шууд холбоотой болох нь судалгаагаар тогтоогдсон байна. Мөн эдгээр үзүүлэлтүүд нь хүмүүс нас ахисан хойноо ч амьдралынхаа идэвхтэй хэв маягийг хадгалж чадах эсэхийг илтгэх нэгэн дохио болдог. Тухайлбал, ач зээ нартайгаа тоглох, шатаар чөлөөтэй өгсөж уруудах, өөр орон руу аялах зэрэг энгийн атлаа чухал зүйлс үүнд багтана.

Канадын Онтарио мужийн МакМастерын их сургуулийн профессор Стюарт Филлипс “Ирээдүйн насжилтад биеэ бэлдэхэд хэзээ ч хэт эртдэнэ гэж байдаггүй” хэмээн онцолжээ. Нас нэмэхийн хэрээр хүний булчингийн масс, хүч чадал аяндаа буурдаг тул эхний суурь түвшин аль болох сайн байх нь чухал гэв. Эрүүл мэнддээ эртнээс анхаарах нь “банкин дахь хадгаламжтай адил” хэмээн тэрээр зүйрлэн хэлсэн байна. Түүнчлэн биеийн чадавхаа сайжруулахад хэзээ ч оройтохгүй гэдгийг тэрээр мөн онцолжээ.

Дараахь сорилууд нь өнөөгийн түвшнээ үнэлэхээс гадна юунд анхаарах шаардлагатайг харуулах болно.

1. СУУЖ-БОСОХ ТЕСТ

Энэхүү сорилын зорилго нь аль болох бага тулгуур ашиглан зогсоо байрлалаас шалан дээр сууж, дахин босох явдал юм. Тест нь 10 онооны системтэй: суухад 5, босоход 5 оноо өгнө. Гараа, өвдгөө, эсвэл биеийн бусад хэсгийг тулгуур болгон ашиглах бүрд нэг оноо хасагдана. Хэрэв тэнцвэр алдвал хагас оноо хасна.

Энэ тестийг зохиосон Бразилын Дасгалын анагаах ухааны клиникийн судалгаа, боловсролын албаны дарга Клаудио Гил Араужогийн хэлснээр 30–40 насныхан 10 оноо авах зорилготой байх ёстой. Харин 60-аас дээш насныхан 8 оноо авбал “маш сайн биеийн байдалтай” гэж үздэг. Энэхүү сорил нь хүч, тэсрэх чадал, тэнцвэр, уян хатан байдал-ыг нэгэн зэрэг үнэлдэг билээ. Доктор Араужогийн судалгаагаар уг тест нь нас баралтыг ч урьдчилан таамаглах чадвартай аж. 46–75 насны 4.000 гаруй хүнийг хамарсан 12 жилийн судалгаагаар сууж-босох тестэд 4 болон түүнээс доош оноо авсан хүмүүс 10 оноо авсан хүмүүстэй харьцуулахад нас барах эрсдэл нь бараг дөрөв дахин өндөр байсан байна. Энэ нь ихэвчлэн унах эрсдэлтэй холбоотой гэж тэрбээр тайлбарлажээ.

2. АЛХАЛТЫН ХУРДНЫ ҮНЭЛГЭЭ

Питтсбургийн их сургуулийн эрүүл мэнд, нөхөн сэргээх ухааны профессор Женнифер Брач “Хүн хэвийн алхалтаараа хэр хурдан алхаж байгааг харах нь үйл ажиллагааны чадвар, амьдралын эрч хүчийг илтгэх маш чухал үзүүлэлт” гэж хэлжээ. Энэ нь ирээдүйн доройтол, нас баралт, асрамжийн газарт орох, хөдөлмөрийн чадвар алдах зэрэг олон зүйлийг урьдчилан илтгэдэг аж.

Алхалтын хурдыг шалгахын тулд тэгш, шулуун гадаргуу дээр 4 метр зай хэмжиж, хэвийн алхалтынхаа хурдаар хэдэн секунд зарцуулж байгааг хэмжинэ. (Аль болох хурдан биш, өдөр тутмын алхалтаараа алхах нь чухал.) Бүх насныхан секундэд 1.2 метрээс багагүй хурдтай алхах зорилготой байх ёстой. Өөрөөр хэлбэл, хэвийн алхалтаар 4 метр зайг 3 секунд орчимд туулах хурдыг хэвийнд тооцдог.

Доктор Брач алхалтын хурдыг гурван сар тутам нэг удаа шалгаж байхыг зөвлөжээ. Хэрэв алхалтын хурд мэдэгдэхүйц өөрчлөгдвөл энэ нь анхааруулах дохио байж болох юм. Учир нь алхах нь энгийн мэт санагдавч үнэн хэрэгтээ зүрх судас, булчин яс, тэнцвэр, мэдрэхүй, мэдрэлийн тогтолцооны уялдаа холбоотой ажиллагааг нэгэн зэрэг шаарддаг. Харин алхалт хэт удааширвал эдгээр тогтолцооны аль нэгэнд асуудал үүссэнийг илтгэх магадлалтай ажээ.

3. АТГАЛТЫН ХҮЧ

Атгалтын хүчийг шалгах нь эхэндээ сонин санагдаж болох ч мэргэжилтнүүдийн хэлснээр энэ нь хүний өдөр тутмын амьдрал хэр идэвхтэй байгааг илтгэх чухал үзүүлэлт болдог гэжээ.АНУ-ын Физик эмчилгээний холбооны ерөнхийлөгч Кэти Сиолекийн хэлснээр, гар илүү их ажиллаж байвал хүн илүү их хөдөлж, аливаа зүйлийг өөрөө хийж байна гэсэн үг. Хүнс зөөх, машины хаалга онгойлгох, ач зээгээ өргөх зэрэг энгийн үйлдлүүд бүгд атгалтын хүч шаарддаг билээ. Түүнчлэн хоол хийх зэрэг өдөр тутмын бие даасан байдлыг хадгалахад чухал аж. Жишээ нь, хүнд савтай хоолыг шарах шүүгээнээс гаргах үед гарын хүч зайлшгүй хэрэгтэй. Иймд хөдөлгөөнийг тогтмол хийснээр атгалтын хүч аяндаа сайжирдаг байна.

Эмч, физик эмч нар атгалтын хүчийг ихэвчлэн динамометр хэмээх тусгай төхөөрөмжөөр хэмждэг. Харин гэрийн нөхцөлд шалгахын тулд хоёр гартаа тохирох хэмжээний жин барин 60 секунд алхах (фермерийн алхалт) аргыг туршиж болно гэж Нима Афшар, Private Medical-ийн эмч зөвлөжээ. Эхний үед хөнгөн жин сонгож, аажмаар нэмэх нь зүйтэй бөгөөд гар, эсвэл биеэр өвдөлт мэдрэгдвэл даруй зогсоох хэрэгтэй.

Нас бүрд тохирсон албан ёсны жишиг жин гэж байхгүй ч доктор Афшарын тайлбарласнаар 45 настай эрэгтэй хүн тус бүр 27 кг, 65 настай бол 18 кг, 85 настай бол 11 кг жин барьж алхах чадвартай байх нь зохистой гэж үздэг. Харин эмэгтэйчүүдийн хувьд тухайн насанд харгалзан 18 кг, 11 кг, 7 кг орчим жинг зорилго болгон барих нь зохистой гэжээ.

4. НЭГ ХӨЛ ДЭЭР ЗОГСОХ ТЕСТ

Нас ахих тусам зөвхөн хүч чадал бус, тэнцвэр ч мөн аажмаар буурдаг. Энэ нь унах эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг бөгөөд уналт нь ахмад настнуудын ноцтой гэмтэх гол шалтгаануудын нэг юм.

Тэнцвэрээ шалгах хамгийн энгийн арга бол нэг хөл дээр зогсох. Насанд хүрэгчид аль нэг хөл дээрээ дор хаяж 10 секунд тогтвортой зогсож чаддаг байх ёстой. Илүү хэцүү болгохын тулд нүдээ аниад туршиж болно.

Доктор Араужогийн 2022 онд нийтэлсэн судалгаагаар 51–75 насныхны 20 хувь нь 10 секунд тэсэж чадалгүй унасан байна. Эдгээр хүмүүс дараагийн долоон жилд ноцтой гэмтэх эрсдэл нь 84 хувиар өндөр байсан бөгөөд энэ нь судалгааны эхэнд тэдний эрүүл мэнд муу байсантай холбоотой байж магадгүй гэж тайлбарлажээ.

Эдгээр сорилуудаар хүний яг хэр урт наслах, эрүүл байхыг тодорхойлох боломжгүй ч хүч чадал, биеийн тэсвэр, тэнцвэр зэрэг үзүүлэлтүүдийг сайжруулах бүрд эрсдэл буурдаг гэдгийг мэргэжилтнүүд онцолж байна.

 

Энэхүү нийтлэл нь "The New York Times" сонинд 2026.01.23-нд нийтлэгдсэнийг албан ёсны эрхтэйгээр орчуулан хүргэв.

Нийтлэлийн зохиогч: Dana G. Smith

Орчуулсан: М.Мядагбадам