Л.Нямжаргал: Би холливудад монголын анхны кино компанийг нээсэн
-Таныг монголчууд Холливудад хөл тавьсан монгол охин гэдгээр нь таньж, чих тавьдаг. Яг одоо та ямар кино төсөл дээр ажиллаж байгаа вэ?
-Юуны өмнө танай сонинд ярилцлага өгч байгаадаа баяртай байна. Өнгөрсөн долоо хоногт “Брод Сити” телевизийн шоуг дуусгаад, яг одоо би хоёрын зэрэг монгол киногдэлхийн киноны зах зээлд гаргах ажлыг багийнхантайгаа хамтарч хийж байна. Ер нь монгол киногоо улам олон хүнд үзүүлж, таниулах гэж зүтгэж байна. Мөн 2-3 гадаад киноны төслийн санал авчихсан байгаа. Хэлэх цаг нь арай болоогүй байна, болохоор нь тодорхой мэдээлэл өгье. Цагийн хувьд их л давчуу ажиллаж байна даа.
-Та анх кино ертөнцтэй холбогдсон дурсамжаасаа хуваалцахгүй юу?
-Би анх 18 настай байхдаа Холливудын “Love or Whatever” гэдэг киноны зураг авалт дээр ажиллаж эхэлсэн. Миний оюутны дадлагын ажил байсан л даа. Их зүйл сурсан. Бүх юм нь миний хувьд анхных байлаа. Анхны юм болгон гүнзгий дурсамж үлдээдэг шүү дээ. Түүнээс хойш Холливудын хамт олонтой 40-өөд богино хэмжээний, 10 гаруй бүрэн хэмжээнийкинон дээр ажиллажээ. Үүнээс “Headlock”, “Amateur Night”, “James Franco Biopic”, “Ray Donovan” зэрэг олон киноны багт орж ажилласандаа бахархдаг аа.
-Багаасаа Америкт өссөн гэж сонссон. Тийм учраас кино соёлд нь нэвтэрч, тэнд амжилт үзүүлэхэд илүү дөхөм байсан гэж ойлгож болох уу?
-Америкт ирээд 13 жил болчихжээ. Бас л хурдан байна шүү. Саяхан л Монголоосоо гараад сургуульд орж байсан санагдах юм. Гэхдээ би өөрийгөө гадаадад байсандаа урлагт, кинонд хайртай дуртай болж, киноны мэргэжил сонгосон гэж хэлэхгүй ээ. Би багаасаа л их яриа, хөтөлнө, дуулна, бүжиглэнэ, бас шүлэг уншина. Цагаан сараар хамаатан саднуудаараа очихоор энүүгээр тэрүүгээр гүйгээд л, хөтлөгч хийж, дуулж бариад хүмүүсийг хөгжөөдөг байснаа санадаг. Гэртээ дүүтэйгээ хамт хэдэн ч удаа юм бэ дээ, дуу, бүжиг, жүжиг, шүлэг орсон концертбэлдэж, аав ээждээ үзүүлдэг байсан. Харин би гадаадад өссөнөөрөө илүүнээлттэй болсон гэж боддог.
-Оюутан байхаасаа л Холливудад амжилттай ажиллаж эхэлсэн түүх тань бахархал төрүүлдэг. “Paramount pictures”-т дадлага хийснээс эхлээд та өнөөг хүртэл их хурдан өгсөж байх шиг.
-Би өөрийгөө их азтай гэж боддог. Аав ээжийнхээ буянаар л би өдий зэрэгтэй яваа. Тэд намайг дуртай мэргэжлээ эзэмшихэд хамгийн их тусалсан хүмүүс. Миний ээж намайг аль ч юмнаас битгий ай, чи чадна гэж үргэлж хэлж, дэмждэг. Ийм ч учраас хоёрдугаар курсийн оюутан байхдаа “Paramount Pictures”-т дадлага хийх сорилтод орж тэнцээд ажилласан. Би эндээс грант авсан, их зүйл сурсан. Ер нь бол ажил хийж сурах эвээ олсон гэх үү дээ. Тэгээд л Холливудын“Paramount pictures”, “NBC Universal”, “Sony pictures” гээд хэд хэдэн газарт ажиллалаа.
-Холливудад хэн дуртай нь тоогдож ажилладаггүй байлгүй. Яг ямар шалгуур, босго байдаг юм бол оо. Хэчнээн хүний өрсөлдөөн яригддаг бол?
-Америкт, тэгээд хаа ч мэргэжлийн ажлын шалгуур хатуу байдаг. Киноны урлагийн төв учраас Холливудад ажилд орох шалгуур өндөр л дөө. Миний бодоход тухайн хүний багаар ажиллах чадвар, туршлага, хамт ажиллаж байсан хүмүүсийн бодит үнэлгээ, биеэ дайчлах чадвар гээд л олон шалгуур байгаа байх. Урьд өдөр нь кино зохиолоо өгөөд маргааш нь зохиолоо нарийвчлан асууж, ажиллах хэсэгтээ яг ямар зүйл хийх вэ гэж асууж байсан тохиол хэдэнтээ таарсан. Тэгж байгаад л ажилд орох мэдээ авнашүү дээ. Тэгээд ч 100 гаруй жил киноны салбарын үүр уурхай байсан газар арга ч үгүй шүү дээ. Тэр үеэсээ л бий болгосон дүрэм журмаа барьдаг. Өнөөдөр кино хальсныэрин дуусч, дижитал киноны үе эхэлсэн ч эртнээс тавигдсан шалгуур хэвээрээ л байна. Ийм ч учраас энд хамгийн супер, нэг номерын киног шалгаруулж, үнэлдэг. Хэчнээн хүний өрсөлдөөн байдгийг би хэлж мэдэхгүй. Ер нь киноны ертөнц чинь их өрсөлдөөнтэй ч гэсэн олон хүний хүч хөдөлмөрөөр бүтдэг ажил учраас бие биедээ их урам өгч хажуу хүмүүсээ их дэмждэг юм байна гэж би хардаг. Кинонд бол зөвхөн найруулагч, жүжигчид гээд л болоо биш шүү дээ. Нүүр хувиргагч, гэрэлтүүлэгч, зураач, эвлүүлэгч, туслах гээд олон толгой нийлжнэг баг болдог. Нэгэндээ хэлж туслах явдал байнга. Холливүүд энэ тал дээрээ үнэхээр мундаг.
-Та найруулагч, продюссер мэргэжил эзэмшсэн юм байна. Цаашид аль чиглэлээр нь түлхүү ажиллах вэ?
-Би найруулагч болох чиглэл барьж суралцсан ч одоо бол продюссерийн ажлаа хийж явна. Нэг л өдөр би кино найруулах болно. Яагаад гэвэл, би энэ ажлыг их хүсдэг. Гэхдээ их туршлага, мэдлэг хэрэгтэй учраас өөрийгөө бэлдэж л явна даа.
-Таныг Холливуда өөрийн кино компанитай болсон гэж сонссон юм байна?
-Тийм ээ, би өнгөрсөн жил найруулагч Патрик Инграм гэдэг хүнтэй хамтарч Холливудад“Mongus Pictures” гэсэн кино компани байгуулсан. Монгол, Америк гэсэн үгийн товчлол байгаа юм.
-Кино ертөнц бол шуугиантай, өрсөлдөөнтэй, нөгөө талаар хийж бүтээхгүй алгуурлах л юм бол орхигдож гээгдэж мэдэх харгис хатуу ертөнц шүү дээ. 23-хан настай охин яаж энэ бүхнийг даван туулж байна даа?
-Хүн өөртөө итгэдэг байх л чухал. Хүний амьдралд ямар ч зүйл тохиолдож болно шүү дээ. Би 80 хувь нь эрчүүд байдаг киноны ертөнцөд ажилладаг. Тиймд “Би монгол эмэгтэй хүн шүү” гэж бодоход л ялгаа гарна. Би өөрийгөө хүнээс тийм илүү, хүний хийж чаддаггүй юмыг хийгээд байна ч гэж боддоггүй. Өглөө босоод л өөрийнхөө дуртай ажлыг хийдэг. Тэгээд ч нэр хүнд, алдар цолын төлөө биш учраас өөрийгөө алдахгүй, даруухан, хийж байгаадаа сэтгэл дүүрэн байна гэж боддог.Өөрийнхөө хийх бүтээлээр хаана ч хүрнэ гэдэгтээ итгэдэг. Хааяа гадуур гарч найз нөхөдтэйгөө бужигнана. Амьдралын сайн муу, эрээн барааныг харна. Киног бол зүгээр уншаад, үзээд хийхгүй. Амьдралын дунд орж байж л сайн ойлгож мэднэ. Аль ч зүйл дээр туршлага хуримтлуулна гэсэн үг юм уу даа.
-Алдартай продюссер, сайн найруулагч болохын тулд нас, хүйс, бас үндэс угсаа хэр нөлөөлдөг юм бол оо. Асар их өрсөлдөөн, ялгаварлал, бохир бизнес явагддаг гэх яриа байдаг шүү дээ?
-Америкийн кино урлагт хэн ч амжилт гаргаж алдартай болж болдог. Хүсэл, мөрөөдөлдөө үнэнч байж, их хөдөлмөрлөсөн хүмүүс л амжилтад хүрдэг. Нэг л жишээ хэлэхэд Сильвестр Сталлоне байна. 20 насандаа Америкд ирж киноны мэргэжлээр сурсан боловч хүмүүс түүнийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байсан. Ингээд амьдралынхаа наад захын хэрэгцээг ч хангаж чадахгүйд хүрч, банкиндаа 100-хан доллартай үлдсэн гэдэг юм. Гэвч бууж өгөлгүй, өөрийгөө дайчилж 1976 оны шилдэг кино “Рокки”-гийнхоо зохиолыг өөрөө бичиж зарахдаа гол дүрд нь тоглоно гэж 15.000 долларын гэрээ хийж нэрд гарч байсан. Эзэн хичээвэл, заяа хичээнэ гэсэн Монголын сайхан зүйр цэцэн үг байдаг даа.
-Бидний төсөөллөөр тэнд ажилладаг хүн бүр жинхэнэ од шиг л байдаг гэж ойлгодог. Тусгай хангамж, тансаг хэрэглээ, оддын үдэшлэг гээд л. Та залуу хүний хувьд тэр ертөнцийн амьдралаас бидэнд жаахан ярьж өгөхгүй юү?
-Холливудад алдарт хүрсэн хүмүүс их хөдөлмөр, хүнд хэцүү шалгуурыг удаан хугацаанд даван туулж байж амжилтад хүрдэг. Ийм учраас энд хүмүүсээ өндөр үнэлж, хүндэтгэж, өргөмжилж байдаг. Холливудын телевизээр гардаг амьдрал, бодит амьдрал хоёр өөр л дөө. Би од биш учраас яг яаж амьдардгийг сайн хэлж мэдэхгүй. Гэхдээ нэлээн олон одтой кино болон телевизийн шоун дээр хамт ажиллаж үзсэн. Одууд бол их энгийн сайхан хүмүүс бий. Үнэхээр ажил мэргэжилдээ дуртай хүмүүс юм байна лээ. Ажилласан киноны хаалт, нээлт, олон үдэшлэг, арга хэмжээ, уулзалтад оролцож үзсээн. Тэр үед яг л нэг гэр бүлийн гишүүд шиг халуун дулаан мэдрэмж төрүүлдэг. Энэ дотроос Анжелина Жолигийн аав жүжигчин Жон Воят, жүжигчин, найруулагч Жэймс Франко, продюссер Ами Поилэр, зураглаач Роб МкЛаклан, зураач Хэйди Адамс гэх мэт…
-Монголынкино урлагийн талаар ямар дүгнэлттэй явдаг вэ. Дэлхийн зах зээл дээр өрсөлдөх хэмжээнд хүрэх болоогүй байна гэж хардаг уу?
-Өөдрөгөөр хардаг шүү. Монголын кино урлагт асар их ирээдүй, боломж бий. Дэлхийн зах зээл дээр хүрэхийн тулд Холливудын киноны стандартыг барьж, хийж сурах хэрэгтэй. Тэгсний дараа монгол киног хүмүүс сонирхож, хаа ч өрсөлдөж, танигдах хэмжээнд хүрч чадна гэж би боддог.
-Дэлхийд үнэлэгдсэн сайн кино хийх бол таны мөрөөдөл, зорилго байх. Харин тэр кинонд тань Монголын гэсэн ямар нэг таних тэмдэг тусах болов уу. Та юу гэж бодож байна?
-Тийм ээ, миний том мөрөөдөл. Би монгол ахуй, уламжлалыг бүрэн харуулах кино хийх мөрөөдөлтэй. Үүний тулд монгол жүжигчид болон монгол хүмүүстэйгээ хамтран нэг бүтэн багаар Холливудад ажиллах хэрэгтэй л дээ. Тэгж байж л бүрэн санасандаа хүрнэ.
-Та Монголдоо хэр их ирж очдог вэ. Энэ эх орны таныг хамгийн их гайхшруулдаг юм нь юу вэ?
-Би гэр бүлтэйгээ хоёр жил тутамд Монголд очдог байсан. Харин оюутанболоод цаг завгүй шалтгаанаар таван жилийн дараа буюу өнгөрсөн зун л очсон. Ер нь болж өгвөл Монголдоо байнга очихыг боддог. Монголын маань малчин ард түмэн, онгон байгаль үнэхээр сайхан. Дэлхийд хаа ч байхгүй эрх чөлөөг Монгол эх орондоо л мэдэрдэг.
-Та өөрийн зорьсон замынхаа эхэнд яваа хүн. Харин ямар үед өөрийгөө оргилдоо хүрчихлээ гэж тооцох вэ?
-Та одоо миний хүсэл мөрөөдлийн оргил юу вэ гэж асууж байх шиг байна. Залуу хүн болгон том хүсэл мөрөөдөл тээж явдаг. Миний хувьд өөрийнхөө санаандхүрсэн киногоо найруулж Холливудад танигдах бол хамгийн гол зорилго юм. Ойрын зорилго маань Монголынхоо киног Холливудын төвшинд хүргэж танилцуулах зорилготой. Харин миний эрхэм зорилго маань аав, ээжийнхээ ачийг бага ч гэсэн хариулж сэтгэл амгалан амьдруулахыг хүсдэг ээ.
СЭТГЭГДЭЛ БИЧИХ